Skip to content
ДУИ бара оставка од Костадиновски откако политичкиот спор околу „Safe City“ за само еден ден се претвори во јазичен фронт, по одлуката на Уставниот суд на 11 март да ги отфрли иницијативите против системот „Безбеден град“ и по изјавите на претседателот на Судот дека пораките за прекршоци треба да бидат на македонски и англиски, но не и на албански. Наместо расправата да остане во рамки на уставноста на системот, таа веднаш се префрли на многу почувствителен терен: дали државата со една дигитална алатка повторно отвора стар спор околу јазичната рамноправност.
Клучниот момент што ја разгори реакцијата беше токму објаснувањето на Дарко Костадиновски дека „Безбеден град“ е проектиран да препознае возило и регистарска табличка, а не јазик, при што порача дека е добро пораките да бидат на македонски и англиски, бидејќи и странец може да направи прекршок. Со тоа, Судот формално не ја оспори употребата на јазиците во законскиот текст, но јавната порака што излезе од расправата беше доволна за опозицијата и дел од албанскиот политички блок да ја прочитаат како ново оттурнување на албанскиот јазик од институционалната пракса.
Оттаму и жестината на реакциите. Од ДУИ оценија дека станува збор за дискриминација и кршење на духот на Уставот, побараа итна оставка од Костадиновски и порачаа дека Уставниот суд со вакви одлуки ги поткопува достигнувањата од Охридскиот рамковен договор. На слична линија реагираа и од крилото на Алијансата за Албанците на Зијадин Села, од каде што предупредија дека државата влегува во правен и политички ќор-сокак, додека од ВЛЕН изјавата на Костадиновски ја оценија како ниска и штетна за довербата во правосудството, а Беким Ќоку ја нарече и шовинистичка.
Но суштинскиот проблем за институциите не е само во политичката врева, туку во тоа што „Safe City“ сега влезе во многу поширока симболичка зона. Систем што Владата и МВР го продаваа како алатка за ред и безбедност преку ноќ стана повод за нов спор околу јазикот, правата и меѓуетничката чувствителност. Министерот Панче Тошковски претходно уверуваше дека секој акт што ќе произлезе од МВР ќе биде на јазик утврден со закон и Устав, но штетата веќе е направена: во јавноста повеќе не се зборува само за камери, казни и сообраќај, туку за тоа дали државата повторно го турка албанскиот јазик на маргините токму таму каде што секојдневно го допира граѓанинот — во пораката што му стигнува на телефон.
Во таа смисла, одлуката на Уставниот суд можеби не го урна „Безбеден град“, но му отвори политичка криза што многу полесно се шири одошто се затвора. Кога еден систем за автоматски казни ќе почне да се чита како тест за јазична еднаквост, тогаш спорот повеќе не е технички, туку длабоко политички. И токму тука почнува проблемот за Костадиновски: не затоа што Судот донел одлука, туку затоа што со начинот на кој таа беше објаснета успеа да го претвори „Safe City“ во нова точка на меѓуетничка нервоза