Skip to content
Стареењето не оди рамномерно, како часовник. Нови анализи на биолошки маркери сугерираат дека кај луѓето постојат две точки во животот кога телото прави нагол „скок“ – како да се менува во бранови, а не постепено. Едниот бран се појавува во просек во средината на четириесеттите, а вториот во раните шеесетти години.
Истражувањето е поврзано со тим од Stanford Medicine и е објавено во списанието Nature Aging. Во него се следени 108 возрасни лица на возраст од 25 до 75 години, со периодични примероци од крв и други биолошки материјали, како и анализа на микробиом (микроорганизмите што живеат во и на телото). Научниците обработиле повеќе од 135.000 различни молекули и микроби и откриле дека кај огромен дел од нив промените не се „мазни“, туку се концентрираат токму во две возрастни зони.
Најсилниот сигнал е дека околу 81% од следените молекули покажуваат нелинеарни флуктуации – односно, има периоди кога нагло се зголемуваат или опаѓаат. Во средината на четириесеттите, промените се поврзуваат со метаболизмот на липиди, кардиоваскуларни маркери, како и алкохолен метаболизам; додека во шеесеттите поизразени стануваат поместувања поврзани со имунолошка регулација и метаболизам на јаглехидрати, што индиректно се врзува со поголем ризик за состојби што типично „експлодираат“ по 60-тата.
Важно е и што првиот „скок“ не се сведува само на хормонални промени кај жените (перименопауза), туку се забележува и кај мажи и кај жени – што ја поткопува удобната теза дека станува збор за една, изолирана биолошка приказна.
Но ваквиот резултат не е конечна пресуда за тоа „кога точно старееме“. Прво, примерокот е релативно мал и географски концентриран (учесници од California), што значи дека потребни се поголеми и поразновидни студии за да се потврди дали истите бранови се повторуваат во различни популации и начини на живот. Второ, молекуларна промена не мора автоматски да значи болест – таа е аларм дека телото влегува во нова фаза, во која ризиците и потребите се менуваат.
Практичната вредност од ваквите наоди е во времето: ако стареењето има „критични прозорци“, тогаш превенцијата има смисла да се засили токму пред нив. За многумина, тоа значи пореални здравствени проверки и корекции на навики пред средината на четириесеттите и пред раните шеесетти – не затоа што „тука завршува младоста“, туку затоа што тука телото очигледно ја менува брзината.