Skip to content
По ескалацијата на војната и ударите во Персискиот Залив, европските пазари се соочија со нагло поскапување на нафтата и гасот и со страв дека континентот повторно може да влезе во сценарио слично на 2022 година. Но првичната проценка на дел од економистите и трговците е дека Европа може да го издржи овој удар, под услов прекините во снабдувањето да останат кратки и ограничени.
Сигналите од пазарите се двојни: суровата нафта остана над 10% повисока од минатата недела и на највисоки нивоа за повеќе од една година, а европските фјучерси за природен гас се зголемија за над 50% во споредба со крајот на февруари. Истовремено, еврото ослабна, а очекувањата за монетарната политика се поместија кон сценарио со помал простор за нови намалувања на каматите. Разликата од 2022 е во тоа што долгорочните инфлациски очекувања засега „не трепнаа“ – барем не во обем што би навестил траен инфлаторен шок.
Клучниот ризик, сепак, не е само цената туку гасната логистика. По нападите врз Катар и блокадата/ризиците околу Ормутскиот Теснец, Катар – кој учествува со околу една петтина од светскиот извоз на ЛНГ – целосно ја запре ликвефакцијата, а извори велат дека враќањето на нормално производство може да трае најмалку еден месец. Европа во меѓувреме мора да ја одигра најтешката летна задача: да ги наполни складиштата за следната зима, во услови на послаба стартна позиција и повисоки цени.
Токму тука „може, но не многу“ станува практична граница. Според пресметките што ги пренесуваат меѓународните извештаи, европските складишта би можеле да бидат само 22–27% полни на крајот на март, далеку под петгодишниот просек од околу 41%, а само летното дополнување би можело да ја чини Европа околу 40 милијарди долари. Ако кризата потрае и ако конкуренцијата за ЛНГ од Азија се засили, Европа ќе мора да обезбеди околу 700 ЛНГ-товари (околу 67 милијарди кубни метри) за летниот период – со ограничена можност САД брзо да „покријат“ ваков недостиг.
Европската унија има и регулаторен штит: обврска складиштата да се наполнат до цел од 90% до почетокот на зимската сезона, што во нормални услови ја смирува паниката и ја дисциплинира подготовката. Но ако кризата се продолжи, токму таа обврска може да го зголеми притисокот врз летните набавки и цените, па економскиот удар би се префрлил во поскапа струја и послаб индустриски импулс, особено во земји каде гасот силно го диктира електроенергетскиот пазар.