Skip to content
Европската унија се соочува со зголемени безбедносни ризици поради конфликтот околу Иран, со проценка дека заканата од тероризам, насилен екстремизам, организиран криминал и сајбер-напади може да се засили „веднаш“ и да добие нови форми.
Во фокусот на предупредувањето е очекувањето дека ќе се зголемат сајбер-нападите врз европската инфраструктура, како и онлајн измамите што користат сè пософистицирана вештачка интелигенција и ја експлоатираат „шумата“ од информации и дезинформации што циркулираат околу војната. Во практична смисла, тоа значи дека ризикот не е само во класични насилни напади, туку и во дигитални удари со ефект врз енергетика, транспорт, финансии и доверба во институциите.
Како можен извор на дестабилизирачки активности се посочуваат структури поврзани со Иран и мрежи што во разузнавачки и безбедносен жаргон се опишуваат како „Оска на отпорот“ – поширока конфигурација од групи и посреднички актери во регионот. Потенцијалните сценарија што се разгледуваат опфаќаат терористички напади, кампањи за заплашување, финансирање тероризам и киберкриминал, со посебен акцент на активности што се тешко видливи во раната фаза, но можат да предизвикаат силен јавен ефект кога ќе ескалираат.
Клучната опасност што ја забрзува динамиката е радикализацијата „во краток рок“. Брзото ширење на поларизирачка содржина на интернет, особено во чувствителни заедници и дијаспори, може да ја скрати патеката од политичка фрустрација до насилен импулс – најчесто преку поединци што дејствуваат сами или во мали, лабаво поврзани групи, без класична командна структура.
Во таков амбиент, европските институции паралелно ја заоструваат рамката за контратероризам и санкции. Советот на ЕУ неодамна формално го стави Иранскиот корпус на исламската револуционерна гарда (IRGC) на ЕУ-листата на терористички организации, со мерки како замрзнување средства и забрана европски субјекти да ставаат средства на располагање на организацијата. Ова ја покажува линијата на политичка и безбедносна мобилизација што се засилува токму во време кога ризикот од одмазднички и посреднички операции се смета за повисок.
Сликата што се наметнува е дека конфликтот околу Иран веќе не се третира само како надворешна криза, туку како настан со директни последици врз внатрешната безбедност на Европа. Следниот период ќе биде тест за тоа колку брзо службите ќе ја препознаат линијата меѓу онлајн радикализација и реална операционализација, и колку отпорни се критичните системи на ЕУ на сајбер-удари и хибридни напади.