ЕУ има „нуклеарна опција“ против мерките на Трамп: Што е инструментот против принуда?

Сè поголем број земји-членки на Европската унија, вклучително и Германија, ја разгледуваат можноста за користење широки мерки насочени кон американските услуги доколку ЕУ не успее да постигне трговски договор со американскиот претседател Доналд Трамп, изјавија дипломати од ЕУ, според Ројтерс.

Подолу се дадени детали за инструментот против принуда (ACI), кој стапи на сила на крајот на 2023 година и досега никогаш не е имплементиран, бидејќи многумина го гледаат како „нуклеарна опција“ насочена првенствено кон одвраќање.

Можни мерки

ACI ѝ овозможува на ЕУ од 27 члена да возврати против трети земји кои вршат економски притисок врз земјите-членки да ги променат своите политики и нуди многу поширок опсег на дејствување отколку само контра-тарифи за американскиот извоз.

ACI содржи список од 10 можни мерки како одговор на заканата на Трамп да воведе царина од 30 проценти на увозот од ЕУ до 1 август.

Покрај царините на стоки, алатките на ACI вклучуваат и ограничувања за увоз или извоз на стоки, на пример преку квоти или лиценци.

Кога станува збор за јавни тендери во ЕУ, кои вредат околу два трилиони евра (2,3 трилиони долари) годишно, постојат две опции.

Понудите, како што се оние за градежни проекти или набавки во одбраната, би можеле да бидат исклучени ако американските стоки или услуги сочинуваат повеќе од 50 проценти од потенцијалниот договор. Алтернативно, на понудите од САД би можело да им се додели прилагодување на казнени поени.

ACI би можел да доведе и до мерки што влијаат на услугите каде што САД имаат трговски суфицит со ЕУ, вклучувајќи ги и дигиталните услуги од компании како што се Amazon, Microsoft, Netflix или Uber.

Мерките би можеле да вклучуваат и ограничувања за странски директни инвестиции од Соединетите Американски Држави, кои се најголемиот инвеститор во ЕУ.

Понатамошните мерки би можеле да вклучуваат ограничувања на заштитата на правата на интелектуална сопственост, пристап до пазарите на финансиски услуги, како и можноста за продажба на хемикалии или храна во ЕУ.

ЕУ треба да ги избере мерките што се оценуваат како најефикасни во запирањето на принудното однесување на третата земја и, потенцијално, во санирањето на предизвиканата штета.

Како ЕУ го активира ACI?

ACI беше предложен во 2021 година како одговор на критиките од земјите-членки дека првата администрација на Трамп и Кина ја користеле трговијата како политичка алатка. Според литванските претставници, Кина ја нападна Литванија откако му дозволи на Тајван да отвори де факто амбасада во Вилнус.

Законот ѝ дава на Европската комисија до четири месеци да истражи можни случаи на принуда. Доколку заклучи дека мерките на странска држава претставуваат принуда, Комисијата го презентира на земјите-членки на ЕУ, кои имаат дополнителни осум до десет недели да го потврдат тој наод.

Потврдата бара квалификувано мнозинство од земјите-членки – што е повисок праг отколку за воведување контра-тарифи.

Комисијата потоа обично би влегувала во консултации со таа странска држава за да се обиде да ја запре принудата. Доколку тоа не успее, може да усвои мерки за одговор на ЕУ во рок од шест месеци, повторно со гласање на земјите-членки. Овие мерки треба да стапат во сила во рок од три месеци.

Целата постапка би можела да трае околу една година, но може да се забрза.