Skip to content
Одлуката Артан Груби, по 14 месеци недостапност за органите на прогонот, за помалку од еден ден да биде преместен од ефективен притвор во куќен притвор, ја отвори старата пукнатина во правосудниот систем: дали мерките се исти за сите, или „високите“ добиваат третман што за обичен граѓанин е речиси незамислив.
Министерот за правда Игор Филков денеска јавно го нарече потегот „скандал“ и директно го оспори образложението со кое обвинителството го бранеше барањето за поблага мерка – дека постоеле безбедносни проценки од АНБ и МВР оти во затворот „Скопје“ во Шутка не може да му се гарантира лична безбедност. Филков порача дека е недозволиво државата да тврди дека не може да обезбеди безбедност на притворено лице и тоа да стане аргумент за попуштање на мерката, најавувајќи дека ќе бара вонреден надзор во „Затвор Скопје“, но и во останатите затвори, токму поради прашањето што оваа логика ја отвора за целиот систем.
Во истата линија, министерот изјави дека побарал објаснување од директорот на „Затвор Скопје“ и преку Управата за извршување санкции бил информиран дека „во текот на вчерашниот ден биле обезбедени сите услови за спроведување на мерката притвор“. Ако ова е точно, тогаш јавноста останува со две спротивставени верзии: едната дека услови имало, другата дека безбедност не можела да се гарантира. Во таков судир, прашањето не е само каде е вистината, туку кој ја носи одговорноста за тоа каква порака се испраќа кога институциите меѓусебно си ги поништуваат аргументите.
Филков ги прозва по име судијата Марин Станевски и обвинителот Даниел Коцев, но и раководителот на обвинителството Анел Фидоски, барајќи да дадат конкретно образложение: врз кои факти и правни аргументи обвинителството го поддржало преминот во куќен притвор и кои околности го „надминале“ ризикот од бегство кај лице кое 14 месеци било недостапно. Неговата теза е дека кога се работи за истрага за проневера од над осум милиони евра, секое олеснување мора да биде кристално јасно и правно неоспорливо, зашто во спротивно се отвора сомнеж за селективност.
Во истапот, министерот ја нагласи тензијата меѓу принципот на поделба на власта и потребата за јавни одговори. Тој потсети дека досега не коментирал конкретни судски и обвинителски одлуки, но дека во овој случај, според него, станува збор за „тест за целиот систем“, бидејќи впечатокот што се создава е дека притворот за граѓаните е автоматизам, а за поранешни високи функционери – исклучок.
Како следен чекор, Филков јавно ги повика Судскиот совет и Советот на јавните обвинители итно да свикаат седници, да го разгледаат случајот и да утврдат дали има основ за одговорност кај судијата и кај јавниот обвинител. Во суштина, барањето ја префрла тежината од дневнополитичката расправа на дисциплинските и надзорните механизми: дали системот ќе си ја провери сопствената логика и ќе утврди дали било постапувано во рамки на законските стандарди, или ќе остане само на соопштенија и контра-објаснувања.
Во меѓувреме, прашањето што останува да виси над случајот е пошироко од името на осомничениот. Ако државата признава дека притворскиот систем не може да гарантира безбедност, тогаш тоа не е алиби за поблага мерка, туку индикатор за институционален проблем. А ако, пак, безбедноста може да се гарантира, тогаш јавноста има право да добие јасен одговор зошто таа проценка беше употребена како пресудна околност за преминот во куќен притвор.