Skip to content
Новата глобална царина од 10% на увозот во САД, што ја воведе американскиот претседател Доналд Трамп, од денеска стапува во сила и ќе важи како дополнителна давачка врз веќе постојните царини по режимот „најповластена нација“ (MFN). Мерката се применува практично на целиот увоз, со исклучоци за одредени групи производи и договорни режими.
Администрацијата ја темели одлуката на член 122 од Законот за трговија од 1974 година, што му овозможува на претседателот привремено да воведе царинска давачка без одобрување од Конгресот, со ограничен рок на важност. Според официјалните објаснувања од Вашингтон, царината е најавена како „привремена увозна давачка“ со времетраење од 150 дена, со почеток од 24 февруари во 00:01 часот по источно американско време.
Овој потег доаѓа по пресудата на Врховниот суд на САД, кој оцени дека значаен дел од претходните, пошироки царински пакети немале соодветна правна основа во законот за вонредни состојби од 1977 година. Токму затоа, Белата куќа сега ја пренасочи политиката кон правна рамка што директно се повикува на проблеми со платнобилансната позиција и „излевање долари“ во странство, претставувајќи ја царината како инструмент за враќање на производството дома.
Иако Трамп претходно најави можност стапката да се зголеми на 15%, тоа засега не е имплементирано, но останува опција што може да се активира во секое време. Во меѓувреме, деловните комори и извозниците предупредуваат дека честите промени создаваат средина во која е тешко да се планираат договори, цени и логистика, особено за фирмите што работат со долги синџири на набавки и испораки.
Од мерката се изземени повеќе категории што американската администрација ги смета за чувствителни за домашната економија: одредени критични минерали, енергија и енергетски производи, фармацевтски производи и состојки, дел од електрониката, како и низа возила и делови, а исклучоци важат и за стоки што веќе се опфатени со други царински режими. Посебно е потенцирано дека усогласените производи од Канада и Мексико според USMCA нема да подлежат на оваа привремена давачка.
Паралелно со ова, Белата куќа најави продолжување на политиката за суспензија на бесцарински третман за нисковредносни пратки („de minimis“), што ја шири практичната примена и кон дел од пратките кои претходно полесно влегуваа на американскиот пазар. Во најавите стои и дека ќе се активираат дополнителни трговски истраги по други законски основи, што може да донесе нови, понасочени царински мерки во следните месеци.
Ефектите ќе зависат од тоа колку долго ќе трае режимот и колку изземања ќе има по сектори и по земји. За европските економии, а индиректно и за земјите од регионот што се врзани за европскиот извозен ланец, клучното прашање е дали дополнителниот трошок ќе се прелее во конечните цени, ќе ги стесни маржите на извозниците или ќе ги прераспредели нарачките кон други пазари.