Skip to content
Ценовиот шок Владата го претстави како спречен, но новата одлука на Регулаторната комисија за енергетика покажува дека од 24 март дизелот сепак ќе се продава по 95,5 денари за литар, односно за 3,5 денари повеќе од досегашните 92 денари. Токму во тој расчекор меѓу политичката порака и цената на пумпите лежи и главното прашање: дали шокот навистина е спречен, или само е пресечен неговиот најсилен удар.
Владата на вонредна седница го намали ДДВ за горивата од 18 на 10 отсто, а Управата за јавни приходи соопшти дека повластената стапка ќе важи од 24 март до 6 април. Премиерот Христијан Мицкоски тврдеше дека без оваа интервенција Еуросупер 95 би поскапел на 93 денари, Еуросупер 98 на 95 денари, а дизелот на 102,5 денари за литар. Ако се гледа само таа проекција, мерката навистина го скрати растот. Но ако се гледа конечната цена што ја плаќаат возачите, тогаш е поиздржано да се каже дека шокот не е спречен, туку само делумно амортизиран.
Критичната точка е и времето на интервенцијата. Економистот Марјан Петрески оценува дека намалувањето на ДДВ е во основа соодветна мерка, но дека комуникацијата значајно задоцнила, додавајќи дека постојат и други алатки за амортизација кога цените на берзите нагло растат. Во меѓувреме, локалните податоци што ги пренесоа медиумите покажуваат дека дизелот од 6 јануари до 24 март скокнал од 64,5 на 95,5 денари за литар. Во таква динамика, владината самопофалба за „спречен шок“ звучи повеќе како политичка формула за ублажување на штетата, отколку како доказ дека кризата е ставена под контрола.
Проблемот е и во тоа што домашната мерка е привремена, а надворешниот притисок останува силен. Ројтерс објави дека физичките цени на нафтата и дериватите во Европа и Азија во последниве денови достигнале рекордни нивоа поради војната со Иран, штетите врз блискоисточната енергетска инфраструктура и нарушувањата околу Ормускиот Теснец. Goldman Sachs денеска го зголеми просечното очекување за Брент за 2026 година на 85 долари за барел и за март и април предвидува просек околу 110 долари. Тоа значи дека политичката порака за спречен ценовиот шок лесно може повторно да се судри со реалноста, особено ако светскиот притисок потрае и по истекот на даночното олеснување на 6 април.