Skip to content
Гренланд не е парче мраз, туку народ што сам треба да одлучува за својата иднина — ова е суштината на најновиот одговор од Нуук, откако Доналд Трамп на вчера повторно го навреди островот, нарекувајќи го „големо, лошо управувано парче мраз“. Гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен возврати дека станува збор за горд народ од околу 57.000 луѓе, а не за предмет што некој може да го мери како геополитички плен.
Најновите информации покажуваат дека спорот околу Гренланд не се смирува, туку само ја менува формата. Иако Трамп претходно се повлече од отворената закана со сила и го префрли прашањето на дипломатски колосек по разговорите со генералниот секретар на НАТО, Нилсен сега јавно вели дека не гледа оти американската желба за „преземање или контрола“ на Гренланд навистина е тргната од маса. Во исто време, разговорите меѓу Гренланд, Данска и САД продолжуваат, а Вашингтон и натаму има воено присуство на островот врз основа на договор од 1951 година.
Токму тука лежи и подлабоката политичка поента. Прашањето повеќе не е само дали Трамп реторички „мерка“ остров, туку дали сојузничките правила воопшто важат кога една голема сила зборува за територија што формално е дел од кралството Данска и е покриена со натовски безбедносен чадор. Во јануари, големите европски земји јавно застанаа зад ставот дека Гренланд им припаѓа на неговите жители и дека безбедноста на Арктикот треба да се решава заеднички, а не преку јазик на притисок и сила.
Во самиот Гренланд, кризата веќе има и внатрешни политички последици. Нилсен уште во јануари рече дека, ако мора да се избира меѓу Вашингтон и Копенхаген, Гренланд ја избира Данска. Но тоа не значи дека Гренланѓаните се откажале од идејата за независност; напротив, целата расправа ја засили внатрешната дебата за тоа како и кога островот треба да стане посамостоен. Последен знак за тоа дојде на данските избори во март, кога партијата Налерак, која бара побрза независност, освои историско место во данскиот парламент. Сепак, и таму пораката не беше „кон Америка“, туку „повеќе глас за Гренланд“.
Паралелно со тоа, Нуук веќе почна и потивка одбрана од надворешно влијание. Reuters објави дека интересот од американски купувачи за недвижности во Нуук помогнал да се забрза подготовката на закон за проверка на странски инвестиции, бидејќи властите стравуваат дека дел од капиталот може да носи и скриени политички мотиви. Тоа покажува дека спорот за Гренланд одамна не е само дипломатска врева меѓу Трамп и Данска, туку и конкретен страв дека геополитиката може да влезе преку пазарот, инфраструктурата и влијанието врз локалната политика.
Затоа најновата порака од Нуук е многу поголема од одговор на една навреда. Кога Нилсен вели дека Гренланд не е „парче мраз“, тој всушност ја брани идејата дека островот не е празен простор меѓу Америка, Русија и Кина, туку политичка заедница што не сака да биде ничија тивка придобивка. И токму затоа, колку повеќе Трамп го сведува Гренланд на стратешка карта, толку повеќе Нуук се обидува да покаже дека главната битка не е за мразот, туку за правото самиот народ да каже кому му припаѓа неговата иднина.