Хаменеи го обвини Трамп за жртвите од протестите во Иран

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, го обвини американскиот претседател Доналд Трамп дека сноси одговорност за „жртвите и штетите“ поврзани со масовните протести што ја потресоа земјата од крајот на декември. Според него, немирите не биле спонтан израз на незадоволство, туку поттикнати и насочувани однадвор, со улога на САД и Израел, а дел од учесниците ги нарече инструменти на „странски агенди“.

Изјавите на Хаменеи доаѓаат по недели судири и репресија, по кои улиците во Техеран и други градови во последните денови изгледаат помирни, но дилемите за вистинската цена на кризата остануваат отворени. Најголемиот јаз е во бројките за загинатите: американската организација HRANA соопшти дека потврдила 3.090 смртни случаи, од кои 2.885 се демонстранти, додека иранските државни медиуми и официјални структури пласираат значително пониски процени.

Протестите избувнаа на 28 декември 2025 година, првично поради економски притисоци, но брзо прераснаа во политички пораки и повици против клерикалната власт. Во текот на гушењето, според извештаи на меѓународни медиуми, имало масовни апсења и обвиненија за прекумерна употреба на сила, а информациите од терен беа отежнати поради прекини во интернет и телекомуникациите.

Интернет-блокадата стана клучен дел од кризата. NetBlocks и други набљудувачи регистрираа долг период на речиси целосен прекин, со ограничено и нестабилно враќање на поврзаноста, што ја отежна независната проверка на бројките и сведоштвата.

Од Вашингтон, Трамп испраќаше спротивставени сигнали. Во еден момент најави дека САД ќе реагираат поостро, а потоа тврдеше дека иранските власти се повлекле од планови за масовни егзекуции на приведени лица, иако Техеран јавно не потврди такво сценарио. Во исто време, во меѓународниот простор се засилија и активностите на иранската опозиција во егзил, која ја користи кризата за барања за промена на режимот, но без јасен показател дека протестниот бран може брзо да се обнови со ист интензитет.

Со тоа, конфликтот влегува во нова фаза: протестите се смируваат, но битката за наративот и одговорноста ескалира. Хаменеи ја префрла вината кон „надворешниот непријател“, додека организациите за човекови права и дел од меѓународните медиуми предупредуваат дека најтешката цена ја платија граѓаните, во услови на прекини во комуникациите и ограничен пристап до независни информации.