Хамнеи: Ако САД нападнат, ќе следи регионална војна

Врховниот лидер на Иран, Али Хамнеи, денес порача дека евентуален американски напад врз Иран „овој пат“ би се претворил во регионална војна — формулација што звучи како предупредување, но во практика е директна најава дека секој удар нема да остане „ограничен“ на една точка и една цел.

Изјавата доаѓа во момент кога Соединетите Американски Држави ја зголемуваат воената присутност на Блискиот Исток, а Доналд Трамп јавно ја држи отворена опцијата за интервенција — поврзувајќи ја со два паралелни притисока: нов договор околу нуклеарната програма и прекин на насилното задушување на протестите. Во таков амбиент, Хамнеи се обидува да ја подигне цената на секој американски потег: од „удар“ кон „ланец“ што би ја зафатил целата регија.

Паралелно, Европската Унија влезе во сопствена ескалациска линија: по одлуката на ЕУ да ги стави Иранските револуционерни гарди (IRGC) на листа на терористички организации, Техеран возврати со симболична, но политички токсична мерка — прогласување на европските армии за „терористички групи“. Тоа дополнително ја стеснува дипломатијата и ја шири кризата од билатерален судир во поширок блоковски конфликт.

Во вакви ситуации, реториката е дел од одбраната: Иран традиционално игра на одвраќање — да покаже дека нема да дозволи напад „со мала цена“. Кога Хамнеи зборува за регионална војна, сигналот оди во повеќе насоки одеднаш: кон Вашингтон (дека ќе има одмазда), кон регионалните сојузници и противници (дека фронтовите можат да се отворат на повеќе точки), и кон домашната публика (дека режимот е под „надворешна закана“, па репресијата се продава како „безбедност“). Во позадина стои и најопасниот економски нерв на регионот — Ормуски Теснец — каде секое поместување на воените позиции носи ризик од инцидент што може да ја запали енергетската цена глобално.

За Македонија, ваквите настани обично доаѓаат како далечна геополитика, но се враќаат како сметки: преку цените на нафтата и гасот, преку транспортните трошоци, преку нервозата на пазарите и безбедносните проценки во регионот. Затоа реалното прашање не е само „дали ќе има удар“, туку колку долго ќе трае оваа политика на закани и контразакани — и колку простор останува за рационална деескалација пред да проработи логиката на инерцијата.