Skip to content
Хрватска повторно ја активира задолжителната воена служба и по речиси две децении пауза ги враќа регрутите во касарните, во потег што јасно покажува дека безбедносната клима во Европа повеќе не се чита како привремена нервоза, туку како нова долгорочна реалност. Првите 800 регрути веќе пристигнаа во касарните во Книн, Слуњ и Пожега, каде ќе минат двомесечна основна воена обука.
Ова е најголемата промена во хрватскиот одбранбен систем откако касарните беа испразнети во 2007 година, кога задолжителното служење војска беше укинато. Сега Загреб прави обратен чекор, со образложение дека времињата се сменети и дека државата повторно мора да гради резервен човечки капацитет за одбрана. Според објавените планови, годишно ќе се повикуваат околу 4.000 регрути, распределени во пет генерации.
Првите регрути беа пречекани на 9 март на воениот полигон „Евген Кватерник“ кај Слуњ, во присуство на вицепремиерот и министер за одбрана Иван Анушиќ и началникот на Генералштабот Тихомир Кундид. Анушиќ ова го опиша како голем проект што се подготвувал повеќе од една година, со јасна намера дел од регрутите по обуката да останат во армијата и професионално.
Системот е поставен така што секоја година ќе бидат евидентирани младите мажи што наполнуваат 18 години, а за 2026 година повикот се однесува на родените во 2007 година. Освен нив, можат да бидат повикани и дел од мажите на возраст меѓу 19 и 30 години, додека жените не подлежат на задолжителна регрутација, но можат доброволно да се пријават. Од првата генерација, 446 лица се доброволци, меѓу нив и 82 жени, а 354 се на задолжителна служба. Само 10 повикани се изјасниле како приговарачи на совест.
Обуката ќе трае два месеци и ќе опфати ракување со лично оружје, користење современа воена опрема, вклучително и дронови, како и прва помош и основи на самоодбрана. Регрутите ќе бидат запознаени и со клучните операции од хрватската војна од 1991 до 1995 година, што покажува дека програмата нема само техничка, туку и силна државно-симболична компонента. За времетраењето на обуката ќе добиваат нето месечен надомест од околу 1.100 евра, со покриени трошоци за превоз и отсуство.
Цената на оваа одлука исто така не е мала. Годишните трошоци за основната воена обука се проценуваат на околу 23,7 милиони евра. За оние што ќе се повикаат на совест, наместо воена обука е предвидена цивилна служба во траење од три или четири месеци.
Враќањето на касарните не е само хрватска внатрешна реформа. Тоа е дел од поширок европски тренд во кој државите повторно ја отвораат темата за резервниот состав, воената подготвеност и обуката на младите генерации. По руската агресија врз Украина и новата милитаризација на континентот, многу земји што со години веруваа дека масовната мобилизација е минато сега повторно градат системи за побрза одбрана.
Хрватска со ова испраќа јасна порака дека мирот повеќе не се зема здраво за готово. А кога една членка на ЕУ и НАТО по речиси 20 години повторно ги полни касарните, тоа значи дека безбедносната математика во Европа веќе е радикално променета.