Skip to content
Иран денес реагираше против тактиките на притисок на американскиот претседател Доналд Трамп пред критичните преговори во Женева за нуклеарната програма на Иран, понекогаш нарекувајќи ги изјавите на Трамп „големи лаги“, а понекогаш велејќи дека преговорите можат да доведат до договор преку „чесна дипломатија“.
Двајцата ирански претставници го кажаа ова пред утрешните разговори и во време кога Америка собра најголем број авиони и воени бродови на Блискиот Исток во последните децении. Зголемувањето на бројот на војници е дел од напорите на Трамп да постигне договор за ограничување на нуклеарната програма на Иран, додека Иран се соочува со растечко несогласување дома по широките протести минатиот месец.
Доколку преговорите не успеат, Трамп постојано се закануваше дека ќе го нападне Иран, што, според стравот на земјите од Блискиот Исток, би можело да се претвори во нова регионална војна додека трајната војна меѓу Израел и Хамас сè уште тлее.
Иран веќе изјави дека сите американски бази на Блискиот Исток би се сметале за легитимни цели, ставајќи десетици илјади американски војници во опасност.
Сателитските снимки направени вчера од „Планета Лабс ПБЦ“ и анализирани од АП, се чини дека покажуваат американски бродови кои вообичаено се закотвени во Бахреин, базата на Петтата флота на САД, а сега се целосно на отворено море. На прашањето на АП, Петтата флота рече дека се обраќаат до Централната команда на САД, која одби да коментира.
Пред иранскиот напад врз Катар во јуни, Петтата флота слично ги распрсна своите бродови на море за да се заштити од потенцијален напад, според АП.
Трамп го спомена Иран и нуклеарните разговори во своето обраќање за состојбата на нацијата синоќа во Вашингтон.
„Тие веќе развија ракети кои можат да ја загрозат Европа и нашите бази во странство и работат на изградба на ракети кои наскоро ќе стигнат до Соединетите Американски Држави. Предупредени се да не се обидуваат да ја обноват својата програма за оружје во иднина, а особено нуклеарно оружје, а сепак продолжуваат. Тие почнуваат одново“, рече Трамп.
Сателитските снимки претходно анализирани од АП покажаа дека Иран почнува да ги обновува своите ракетни постројки и да врши некои работи на три нуклеарни локации што САД ги нападнаа во јуни.
Иран долго време тврдеше дека неговата нуклеарна програма е за мирни цели. Западот и Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ) велат дека Иран имал програма за нуклеарно оружје до 2003 година. Пред нападот на САД во јуни, Иран збогатувал ураниум до чистота од 60 проценти, само еден технички чекор од нивото на оружје од 90 проценти.
Како одговор на Трамп, портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, се обиде да го спореди со Јозеф Гебелс, министерот за пропаганда на Адолф Хитлер. Тој го обвини Трамп и неговата администрација дека водат кампања за дезинформации против Иран.
„Што и да кажат за нуклеарната програма на Иран, балистичките ракети на Иран и бројот на жртви за време на немирите во јануари е едноставно повторување на „големи лаги““, напиша Багаеи на мрежата X.
Трамп во својот говор рече дека најмалку 32.000 луѓе биле убиени во протестите минатиот месец, што е на горната граница на скалата за број на жртви дадена од активистите.
Новинската агенција за активисти за човекови права со седиште во САД досега регистрирала не повеќе од 7.000 мртви и верува дека вистинската бројка е многу поголема. Иранската влада, која долго време го намалуваше бројот на жртви во други напади, кон крајот на јануари објави дека се убиени 3.117 лица.
Претседателот на иранскиот парламент, Мохамед Бахер Калибаф, одделно изјави дека САД би можеле или да се обидат со дипломатија или да се соочат со гневот на Иран.
„Ако изберете дипломатска маса – дипломатија што го почитува достоинството на иранската нација и меѓусебните интереси, и ние ќе бидеме на таа маса“, рече Калибаф, според полуофицијалната Студентска новинска мрежа, медиум за кој се верува дека е близок до силите Басиџ на паравоената Револуционерна гарда на Иран.
„Но, ако научите да ги повторувате минатите искуства преку измама, лаги, лоша анализа и лажни информации и започнете напад во средината на преговорите, несомнено ќе почувствувате силен удар врз иранската нација и одбранбените сили на земјата“, рече тој.
Иран и САД треба да се сретнат денеска на трета рунда разговори со посредство на Оман, кој долго време е посредник меѓу Техеран и Западот.
Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, и неговиот тим заминаа попладнево за Женева каде што ќе се сретнат со американски претставници предводени од специјалниот претставник на САД за Блискиот Исток, Стив Виткоф.
Доколку преговорите не успеат, неизвесноста е околу тоа кога би можел да се изврши нападот, како и каква би била неговата мисија и цели.
САД не ги разјаснија целите на можната воена акција. Ако целта е да се изврши притисок врз Иран да направи отстапки во нуклеарните разговори, не е јасно дали ограничените напади би функционирале. Ако целта е да се отстранат иранските лидери, тоа би значело дека САД треба да спроведат поширока и подолга воена кампања, пишува АП.
Нема јавни знаци за планирање на она што следи, вклучително и потенцијалот за хаос во Иран.
Друга непозната е нуклеарната програма на Иран. Трамп претходно по нападот во јуни изјави дека американските напади ја уништиле нивната нуклеарна програма. Сепак, сега уништувањето на таа програма е повторно на дневен ред на американската администрација. Инспекторите на МААЕ не можеа да ги проверат тие локации и да проверат што останало по ударот.
Исто така, постои неизвесност за тоа што би значело каква било воена акција за поширокиот регион. Техеран би можел да возврати на американските сојузници во Персискиот Залив и на Израел. Цените на нафтата пораснаа во последните денови, делумно поради тие загрижености.