Иран и Израел ја урнаа последната брана: регионот влезе во нов оган

Иран и Израел денес, на 28 февруари 2026 година, повторно влегоа во директен и опасен воен судир, откако Израел, во координација со САД, почна удари врз ирански цели, а Техеран возврати со ракети и дронови кон Израел и кон американски интереси во регионот. Експлозии беа пријавени во Техеран, сирени се огласија во Израел, а двете страни ја турнаа кризата од закани и неуспешни преговори во отворена ескалација.

Како почна новата ескалација

Според Reuters и AP, првиот бран удари бил насочен кон ирански цели со висока политичка и воена тежина, а израелски и американски претставници го опишаа нападот како превентивен потег против нуклеарните и ракетните капацитети на Иран. Reuters објави дека операцијата била подготвувана со месеци и усогласувана со Вашингтон, додека американскиот претседател Доналд Трамп јавно соопшти дека се водат „масовни и тековни“ борбени операции.

Зошто пропадна дипломатијата

Новите удари доаѓаат само два дена по рундата американско-ирански разговори во Женева, која не донесе пробив. Reuters објави дека главна точка на судир останале збогатувањето ураниум и иранската балистичка програма, а ден пред нападот Меѓународната агенција за атомска енергија побара Иран повторно да дозволи инспекции на сите нуклеарни локации и посочи на Исфахан како особено чувствителна точка, каде, според извештајот, имало материјал збогатен до ниво блиску до оружјено. Тоа значи дека војната не избувна во дипломатски вакуум, туку по серија преговори што не успеаја да ја затворат нуклеарната и ракетната криза.

Како одговори Иран

Иранскиот одговор не доцнеше. Reuters и AP јавија дека Техеран започнал прв бран одмазднички напади со ракети и дронови кон Израел, а ирански извори и државни медиуми објавија и дека американски бази и интереси во регионот се во дострел. Во исто време, иранската државна агенција ИРНА потврди дека по експлозиите е затворен иранскиот воздушен простор на шест часа, додека иранското Министерство за надворешни работи ја осуди акцијата како агресија и најави право на одбрана и возврат.

Регионот веќе ја плаќа цената

Ескалацијата веднаш се прелеа надвор од Иран и Израел. Reuters објави дека Бахреин пријавил ракетен удар врз сервисен центар на американската Петта флота, Катар соопштил дека пресретнал проектили насочени кон земјата, а очевидци слушнале силни експлозии и во Абу Даби. Паралелно, авиокомпании го прекинаа или пренасочија сообраќајот, затоа што Израел, Иран, Ирак и Јордан го затворија воздушниот простор, што покажува дека ова веќе не е само билатерален судир, туку безбедносен потрес за целиот Блиски Исток.

Најважната промена е што сегашниот судир ја урива и онаа тенка линија меѓу ограничено одвраќање и отворена војна. Reuters потсетува дека денешниот напад доаѓа по 12-дневната војна од јуни 2025 година, кога Израел и Иран веќе водеа директен судир, но сегашната рунда почнува во услови на свеж неуспех на преговорите, зголемена американска воена присутност и обновен спор околу нуклеарните капацитети на Техеран. Затоа денешниот развој не изгледа како кратка епизода, туку како ново отворање на конфликт што сè потешко се задржува во контролирани рамки.