Skip to content
Војната на Блискиот Исток отвори уште една опасна линија на судир: енергетиката. Откако американските сили погодија воени цели на иранскиот остров Харг, Техеран порача дека секој иден удар врз неговата енергетска инфраструктура ќе биде проследен со одговор врз постројки на американски компании или компании во кои САД имаат удел во регионот. Со тоа, пораката од Техеран повеќе не е само воена, туку и економска: ако биде погодена нафтата, ќе биде погоден и бизнисот.
Островот Харг не е обична точка на картата. Станува збор за клучен јазол за иранскиот извоз на нафта, преку кој минува најголемиот дел од испораките, па затоа секој напад таму се чита како порака дека конфликтот може директно да се прелее врз светското снабдување со енергенси. Американската страна соопшти дека погодила воени цели и дека нафтената инфраструктура била поштедена, додека иранските извори тврдат дека штета врз нафтените капацитети нема. Но и без директен удар врз резервоарите и терминалите, самото отворање на оваа тема веќе го крева ризикот за целиот Залив.
Заканата на Иран е важна затоа што го проширува списокот на потенцијални цели. Не станува збор само за воени бази и државни објекти, туку и за енергетски, економски и нафтени инфраструктури поврзани со американски капитал. Тоа значи дека во евентуална следна фаза на ескалација под притисок не би биле само државите, туку и приватните компании што работат низ регионот, особено во земјите од Заливот. На тој начин, конфликтот дополнително се претвора во пресметка што може да го погоди транспортот, осигурувањето, снабдувањето и цените далеку надвор од фронтот.
Токму тука лежи и пошироката опасност. Ормускиот Теснец и без тоа е меѓу најчувствителните енергетски премини во светот, а секоја најава дека нападите може да се прелеат врз нафтени компании и терминали ја зголемува нервозата на пазарите и стравот од нов ценовен шок. Кога една страна удира во воени цели близу нафтен хаб, а другата возвраќа со закана кон американски деловни интереси, тогаш станува јасно дека нафтата повеќе не е само позадина на конфликтот, туку негово централно оружје.
За земји како Македонија, кои не учествуваат во овие пресметки но директно ги чувствуваат последиците преку цените на горивата, транспортот и увозните трошоци, ова е уште еден потсетник колку далечните војни брзо стануваат домашен економски проблем. Ако заканите останат само реторика, пазарите можеби ќе ја апсорбираат паниката. Но ако некој нареден удар навистина погоди енергетска инфраструктура, последиците нема да останат во Персискиот Залив.