Skip to content
Транзитни такси низ Ормут се новата идеја што ја разгледува Иран во екот на воената и енергетската криза на Блискиот Исток, откако ирански пратеник изјави дека во парламентот се разгледува предлог земјите што го користат теснецот за бродски сообраќај, енергенси и снабдување со храна да плаќаат такси и давачки. Засега не станува збор за донесена мерка, туку за политички сигнал дека Техеран сака својата контрола врз еден од најважните поморски теснеци во светот да ја претвори и во економска алатка.
Тежината на оваа порака е во самото место. Низ Ормутскиот теснец, според Reuters и Associated Press, пред најновата ескалација минувале околу една петтина од светската трговија со нафта и течен природен гас. Дополнителен притисок создава и фактот што бродскиот сообраќај низ Персискиот Залив веќе е силно нарушен, а Reuters известува дека транзитот на речиси сите бродови што превезуваат нафта, гас и други клучни стоки е сериозно попречен.
Во такви услови, и самото отворање на прашањето за наплата значи нова закана за светските пазари. Советник на иранскиот врв веќе најави дека по завршувањето на војната може да следи „нов режим“ за Ормут, со можност за ограничувања кон држави што вовеле санкции против Иран. Со други зборови, Ормут сѐ помалку се третира како обична меѓународна рута, а сѐ повеќе како геополитичка рачка за притисок.
За остатокот од светот ова не е далечна дипломатска закана, туку директен ризик за повисоки трошоци. ММФ предупреди дека ако енергетските цени останат покачени подолг период, глобалната инфлација дополнително ќе се зголеми, а економскиот раст ќе ослаби. Тоа значи дека евентуална наплата или подолга блокада во Ормут не би ги погодила само бродовите и нафтените компании, туку и цените на горивата, транспортот, храната и секојдневниот живот далеку надвор од Персискиот Залив.