Извоз на челик од ЕУ во САД падна 30% по царините на Трамп

Европскиот извоз на челик во Соединетите Држави паднал за околу 30% во втората половина од 2025 година, според европската челична асоцијација Еурофер, која се повикува на официјални податоци од Европската Унија. Во индустријата директно го посочуваат ефектот од високите американски царини и предупредуваат дека ударот веќе е мерлив – не само како статистика, туку како изгубени нарачки и пазарен удел.

Царинскиот јазол се затегна откако Доналд Трамп во 2025 година воведе царини од 50% за увоз на челик и алуминиум во САД, мерка што остана надвор од „избалансираниот“ трговски договор меѓу ЕУ и САД. Договорот постави царина од 15% за поголемиот дел од европските стоки, но метали како челик и алуминиум не влегоа во пакетот – што за челичната индустрија ја прави „рамнотежата“ половична.

Проблемот не завршува на суровиот челик. Во август 2025 година, Вашингтон ги прошири мерките и на стотици производи што содржат челик или алуминиум, што носи секундарни последици за европските производители на машини, опрема и други индустриски стоки со висока метална компонента – токму тие се меѓу извозните адути на Европа на американскиот пазар.

Од Еурофер порачуваат дека бројките ја нагласуваат потребата секој договор меѓу ЕУ и САД да биде фер, избалансиран и применлив, затоа што 50% царина, ако остане подолго, може практично да го „избрише“ извозот. Во нивните претходни анализи се наведува дека европскиот извоз на челик во САД во 2024 година бил околу 3,8 милиони тони, а трендот под рестрикции се движи надолу уште од 2018 година.

На европската страна паралелно тече и внатрешна „одбрана“ на пазарот. Европската комисија во октомври 2025 предложи нов пакет заштитни мерки за челик што треба да ги замени постојните разлабавени механизми кои истекуваат во јуни 2026, со цел да се ограничи прелевањето на глобалниот вишок челик кон Европа и да се стабилизира индустријата во криза. Европскиот парламент потоа поддржа насока со построги квоти и високи давачки за увоз над дозволеното ниво.

Во меѓувреме, трговската политика се претвора во политички календар. Радио Слободна Европа објави дека трговскиот комитет на Европскиот парламент треба да гласа во вторник, 24 февруари 2026, за спроведувањето на договорот со САД, по период на застој поради политичките тензии околу Гренланд, а еврокомесарот Марош Шефчовиќ ги повика пратениците да го одобрат договорот што е можно побрзо. За индустријата, меѓутоа, клучното прашање останува исто: дали и кога металите ќе влезат во реален пакет за деескалација на царините, или 50% ќе останат „новото нормално“ и ќе ја исушат една од најпрофитабилните рути за европскиот челик.