Јадранот веќе не е ист: Научници предупредуваат на длабоки промени

Јадранското Море забрзано се менува, а најсилните последици веќе се забележуваат и долж брегот на Црна Гора, каде што научниците предупредуваат на пораст на температурата не само на површината, туку и во подлабоките слоеви. Токму таму, во јужниот дел на Јадранот, се наоѓа и едно од најбогатите подрачја по биодиверзитет, што сега е под сѐ посилен притисок од климатските промени.

Предупредувањето доаѓа од д-р Александар Јоксимовиќ од Институтот за биологија на морето при Универзитетот на Црна Гора, кој на научен собир во организација на Црногорската академија на науките и уметностите изјави дека „Јадранот кој го знаевме повеќе не постои“. Според него, промените веќе не се ограничени само на потопли лета и повисоки површински температури, туку зафаќаат и длабочини кои порано биле значително постудени и постабилни.

Како еден од највпечатливите показатели, Јоксимовиќ посочил дека при мониторинг на околу 300 метри длабочина била измерена температура од 17 степени, додека во минатото на тие длабочини вообичаено се регистрирале околу 12 степени. Според неговото објаснување, промените во ветровите, морските струења и сѐ пожешките лета овозможуваат потоплата вода да продира подлабоко, со што се нарушува поранешната температурна рамнотежа на морето.

Овие промени, според научниците, не се само статистика. Потоплото море веќе го менува екосистемот, отвора простор за нови и инвазивни видови, а ги стеснува условите за организмите што се приспособени на постудени и постабилни морски средини. Во предупредувањата од регионот веќе се споменуваат видови како рибата лав и четворозупката, кои доаѓаат од потопли мориња и ја нарушуваат постојната биолошка рамнотежа.

Пошироката научна слика покажува дека ова не е изолиран проблем само за црногорскиот брег. Меѓународно истражување објавено минатата година покажа дека и најдлабоките делови на Јадранот се затоплуваат многу побрзо од очекуваното, со промени што според старите климатски проекции требало да се случуваат дури кон крајот на векот. Во длабоките води на Јужниот Јадран, на околу 1.000 метри, температурата за една деценија се зголемила за 0,8 степени Целзиусови, а соленоста исто така расте, што упатува на поширока и забрзана промена на морскиот систем.

Дополнителен сигнал за оваа трансформација дојде и од северниот Јадран, каде што хрватски научници годинава објавија анализа за големата појава на морска слуз во 2024 година. Тие утврдиле дека растот на температурата на морето, намалената размена на водни маси и промените во соленоста создале услови за масовно цветање на фитопланктонот и појава што силно влијае врз туризмот, рибарството и квалитетот на животот по крајбрежјето.