Како различните видови кафе влијаат на нашиот организам?

Различни видови кафе не се разликуваат само по вкус и мирис, туку и по тоа како влијаат на телото – особено врз срцето, холестеролот, желудникот и сонот – затоа што клучната разлика често не е во зрното, туку во начинот на подготовка и во тоа дали кафето се филтрира или се пие со талог.

Кафето природно содржи масла, меѓу кои и соединенија познати како дитерпени, кои кај дел од луѓето можат да бидат поврзани со повисоки вредности на „лош“ LDL холестерол. Колку од тие масла ќе завршат во шолјата зависи од контактот со врелата вода и од филтрацијата, па токму тука започнува големата разлика меѓу филтер кафе и кафе што се вари „на турски“.

Филтер кафето, подготвено со хартиен филтер, вообичаено се смета за најповолна варијанта за оние што внимаваат на холестеролот. Филтерот задржува дел од маслата и ситните честички, па во шолјата остануваат кофеин, арома и антиоксиданси, но со помал удел од соединенијата што најчесто се поврзуваат со холестеролскиот ризик.

Како изненадувачка „безбедна средина“ често се споменува и инстант кафето. При индустриската обработка и сушење, поголем дел од маслата што се наоѓаат во нефилтрираните варијанти се намалуваат, па инстант кафето може да биде попрактична опција за луѓе што сакаат помек ефект и поедноставна контрола на внесот.

Еспресото е златната средина. Се подготвува под притисок, без хартиен филтер, па дел од маслата остануваат во пијалакот – што може да се види и по кремата на врвот – но порцијата е мала, најчесто 30–40 милилитри. Затоа, кај многумина, умереното консумирање еспресо нема да биде исто како редовно пиење големи шолји нефилтрирано кафе.

„Турското“, односно домашното кафе што се вари и се служи со талог, најчесто се посочува како најнеповолна варијанта за луѓе со покачен холестерол, токму затоа што нема филтрација и кафето подолго останува во контакт со врела вода. Во таква подготовка, во пијалакот може да премине значително поголем дел од дитерпените отколку кај филтер кафето, па оние што имаат кардиоваскуларни ризици обично имаат причина да го ограничат или да го заменат со филтрирана опција.

Кај студеното кафе (cold brew) приказната е поинаква: тука фокусот е повеќе на желудникот и киселоста. Истражувања покажуваат дека cold brew може да има пониска „титрабилна“ киселост во споредба со топло подготвеното кафе, што кај дел од луѓето значи помалку непријатност, но тоа не е правило за секого, бидејќи и зрното и концентрацијата играат улога.

Декофеинираното кафе не е „нула кофеин“. Во практика, во него најчесто останува мала количина, па кај луѓе што се чувствителни на кофеин, имаат проблеми со спиењето или избегнуваат стимуланси поради здравствени причини, тоа и натаму може да направи разлика – особено ако се пијат повеќе шолји во текот на денот.

Кога станува збор за тоа „колку е премногу“, клучно е кофеинот, а не стилот на шолјата. Како општ ориентир, за повеќето здрави возрасни се наведува дека до околу 400 милиграми кофеин дневно се смета за граница што најчесто не е поврзана со негативни ефекти, но чувствителноста значително варира од човек до човек. За бремени, лица што се обидуваат да забременат или доилки, препораките се пониски и најчесто се движат околу 200 милиграми дневно. Практично, тоа значи дека две силни кафиња за некого можат да бидат „нормала“, а за друг – рецепт за треперење, киселини или несоница.

Има и уште една пресудна работа што многумина ја потценуваат: не е исто кафе и кафе со додатоци. Млекото само по себе е нутритивна ставка, но сирупите, шеќерот, шлагот и „десертните“ варијанти лесно го претвораат пијалакот во калориска бомба, со ефект што има повеќе врска со шеќерниот пик отколку со кофеинот. Во кризни периоди за килограми, шеќер или липиди, понекогаш проблемот не е кафето, туку тоа што го ставаме во него.