Skip to content
Во сенка на воената ескалација околу Иран, Пекинг отвори директен дипломатски канал со Техеран со една јасна цел: кинеските танкери со сурова нафта и бродовите што носат катарски течен гас да добијат безбедно минување низ Ормускиот теснец, додека пловниот коридор е речиси блокиран. Според три дипломатски извори, Кина е незадоволна од парализата на сообраќајот и врши притисок да се направат исклучоци за одредени пловила, во услови кога глобалните пазари се отсечени од значаен дел од енергетските испораки.
Суштината на кинеската позиција е прагматична: земјата е меѓу најзависните големи економии од овој теснец. Во истиот извештај се наведува дека околу 45% од кинеската нафта пристигнува преку Ормус, што ја прави секоја блокада директен удар врз индустријата, транспортот и цените дома. Токму затоа разговорите со Иран се водат паралелно со проценките дека, во моментов, дел од бродовите што сепак минуваат се поврзани со кинеска или иранска сопственост, додека за пловила од САД, Израел, европските држави и нивните сојузници се најавуваат забрани.
Ормускиот теснец не е само регионален „тесен грло“, туку глобален вентил. Американската Енергетска информативна администрација (EIA) пресметува дека во 2024 низ теснецот минувале околу 20 милиони барели дневно, што е приближно една петтина од светската потрошувачка на нафтени течности. Кога овој канал се стеснува или затвора, цената не реагира само на реалниот недостиг, туку и на стравот дека недостигот може да стане подолготраен.
Токму затоа преговорите на Пекинг со Техеран не се само „заштита на свои бродови“, туку обид да се смири пазарот со сигнал дека барем дел од енергетскиот проток може да продолжи. Во истите информации се наведува дека цените на суровата нафта пораснале за повеќе од 15% од почетокот на конфликтот, додека бројот на танкери што минуваат низ теснецот нагло паднал во однос на претходниот просек, со стотици бродови што останале „заробени“ во зоната.
Во ваква геополитичка математика, Кина игра на две табли: јавно продолжува со дипломатска реторика за стабилизација, а зад сцената бара функционален механизам што ќе ја намали сопствената енергетска ранливост. Пораката е дека блокадата можеби е инструмент на притисок, но не смее да стане трајна состојба, затоа што тогаш штетата брзо се прелива и во Азија – од рафинерии, преку транспорт и производство, до инфлациски бран што го чувствуваат и земјите далеку од Персискиот Залив.