Климатските промени стигнаа и до часовникот на Земјата

Климатските промени веќе не ја менуваат само температурата и нивото на морињата, туку и самиот ритам на планетата: нова студија на Универзитетот во Виена и ETH Цирих, објавена во списанието Journal of Geophysical Research: Solid Earth, покажува дека денот сега се продолжува со стапка од околу 1,33 милисекунди по век и дека такво забавување на ротацијата не е забележано во последните 3,6 милиони години. Истражувачите оценуваат дека сегашниот тренд е најјасниот сигнал дека современите климатски промени веќе оставаат трага и врз геофизиката на Земјата.

Објаснувањето е релативно едноставно: кога поларниот мраз и планинските глечери се топат, водата се прераспределува кон океаните и кон екваторот, а Земјата почнува да се врти малку побавно, слично како лизгач кој ги раширува рацете. За да утврдат колку е нов овој процес, научниците користеле фосилни бентосни фораминифери, едноклеточни морски организми чии остатоци овозможуваат реконструкција на старите морски нивоа и, посредно, на должината на денот. Според истражувањето, денешниот скок јасно се издвојува од климатската историја на доцниот плиоцен наваму.

Поинтересно е што приказната не завршува со „подолги денови“, туку отвора прашање и за тоа како човештвото го мери времето. Во 2024 година, списанието Nature објави анализа според која забрзаното топење на мразот веќе влијае врз глобалното мерење време и го одложува моментот кога би можела да биде потребна првата негативна „престапна секунда“. Токму поради ризиците за дигиталната инфраструктура, телекомуникациите и сателитските системи, Генералната конференција за тегови и мерки во 2022 година реши до 2035 година да се смени правилото што ја врзува UTC со ротацијата на Земјата.

Тоа не значи дека луѓето утре ќе почувствуваат подолг ден или дека веднаш ќе има корекција на часовниците. Официјалното известување за 2026 година вели дека на крајот на јуни нема да биде воведена престапна секунда. Но пораката од новата студија е поинаква и поголема: климатските промени веќе не се само еколошка или економска тема, туку фактор што почнува да го менува и најосновниот природен такт според кој живее модерниот свет.