Кога ќе престанете со Оземпек: гладот се враќа заедно со килограмите

По бранoт на „чудо-инјекции“ за слабеење како Вегови, Озепмик и Мунџаро, сè почесто во фокусот е едно незгодно прашање: што се случува кога терапијата ќе се прекине. Искуствата што ги собираат медиумите, но и клиничките податоци, покажуваат слична шема – апетитот се враќа нагло, „тишината“ во главата околу храната повторно станува бучна, а вагата полека почнува да оди нагоре.

Во една од приказните што ја пренесуваат британски медиуми, пациентка која ослабела десетици килограми вели дека токму чувството на контрола е причината поради која се плаши да прекине: кога ќе се обиде да паузира, гладот ѝ се враќа со сила што ја изненадува и ја турка назад кон старите навики. Таквите сведоштва ја хранаат дилемата дали кај дел од луѓето лековите не стануваат „доживотна терапија“ – не затоа што не постои волја, туку затоа што биологијата ја бара својата рамнотежа.

Науката, во голема мера, го потврдува овој непријатен „ефект на враќање“. Во продолжението на клиничкото испитување STEP 1, една година по прекинот на семаглутид (дозата што се користи за дебелина) учесниците во просек вратиле околу две третини од претходно изгубената тежина, а дел од кардиометаболните придобивки почнале да се губат. Истражувачите тоа го толкуваат како доказ дека дебелината кај многумина функционира како хронична состојба, со потреба од долгорочно одржување на ефектот.

Слична динамика се гледа и кај тирзепатид (Мунџаро/Зепбаунд). Во испитувањето SURMOUNT-4, учесниците што продолжиле со терапијата ја задржале и дополнително ја подобриле редукцијата на тежината, додека оние што биле префрлени на плацебо забележале значително враќање на килограмите. Во понова анализа, враќањето на тежината било поврзано и со поголемо „враќање назад“ на дел од кардиометаболните параметри кај оние што најмногу ја изгубиле предноста.

Во меѓувреме, јавноста ја следеше и личната пресметка на Опра Винфри со истата реалност: таа раскажа дека направила пауза од GLP-1 терапија и во период од 12 месеци добила околу 20 фунти, по што заклучила дека за неа ова веројатно е долгорочен режим – аналогно на лековите за висок притисок, кои не се „курс“ туку контрола на состојба.

Здравствените експерти порачуваат дека клучниот збор е „план“: ако пациентот прекинува поради цена, несакани ефекти или достигната цел, прекинот без структурирана поддршка често завршува со истото чувство – како телото да се враќа во стар, добро познат автоматизам. Затоа, во клиничката пракса сè почесто се зборува за „излезна стратегија“ што подразбира исхрана, движење и следење од лекар, наместо нагло запирање и надеж дека резултатот ќе остане сам од себе.

Прашањето што останува отворено не е дали GLP-1 лековите „работат“ – туку како изгледа одржувањето после нив, во систем што ретко нуди долга поддршка, а брзо ги казнува оние што ќе се вратат чекор назад.