Кој е Бед Бани што го извади од контрола Трамп?

Кога на најгледаната американска сцена ќе се појави 31-годишен Порториканец, ќе испее речиси цел сет на шпански, ќе ја наполни сценографијата со симболи од островот и ќе ја заврши пораката со „омразата не е посилна од љубовта“, тоа за дел од публиката е културен момент, а за дел – политичка провокација. Токму таму се „вклучи“ и претседателот на САД Доналд Трамп, кој по настапот на Бед Бани на Супербоул LX го нарече „апсолутно ужасен“ и „шлаканица за нашата земја“, коментирајќи дека настапот не бил „инспиративен“.

Но, Бед Бани не е „само пејач“. Тој е феномен што ја изнесе латино-урбаната музика од клубови и стриминг-листи во американскиот мејнстрим, без да ја „преведе“ за да биде прифатлива. TIME уште пред настапот забележа дека тој ќе влезе во историја како прв латино соло изведувач што го води халфтајм шоуто, при што политичката позадина е веќе присутна поради реакциите во јавноста на имиграциската политика на администрацијата на Трамп.

Бед Бани (Бенито Антонио Мартинез Окасио) израсна во Порторико, а неговата приказна често се раскажува како премин од „обични“ работи до глобална ѕвезда: студии, работа и објавување музика онлајн пред големиот пробив. Денес тој е меѓу најслушаните артисти во светот – Spotify го прогласи за најстримуван артист глобално за 2025, со 19,8 милијарди стримови и со четврто „крунисување“ како најслушан во годишната листа.

Клучниот „нерв“ со Трамп, сепак, не е бројката на стримови, туку симболиката. Бед Бани одамна меша поп-култура со став: се вклучи во граѓанската мобилизација во Порторико, а подоцна ја користеше платформата за да зборува за последиците од политички одлуки – како хроничните прекини на струја и пошироките проблеми со инфраструктурата и управувањето. И во самото Супербоул шоу, според повеќе американски медиуми, „Ел Апагон“ и сцените со електрични столбови беа прочитани како директен потсетник на нестабилната електромрежа и социјалните тензии на островот.

Контекстот се заостри уште повеќе по Греми наградите: Бед Бани дојде на Супербоул со ветер во грб од историски успех – албумот „Debí Tirar Más Fotos“ доби „Албум на годината“, што беше претставено како пресвртница за шпанскојазичната музика. Токму во тој „моментум“, Трамп и дел од конзервативната сцена ја претворија неговата уметност во „културна војна“: од критики дека „не е американски“, до паралелни настани и контрапрограмирање за време на халфтајмот.

Ако се бара одговорот на прашањето „кој е Бед Бани што го извади од контрола Трамп“, тогаш одговорот е: артист што упорно одбива да се смали за да биде прифатен, и токму затоа станува толку голем. На Супербоул не донесе само хитови и гости (меѓу кои Леди Гага и Рики Мартин), туку и порака – дека Америка не е само англиски јазик и една културна матрица, туку континент, идентитети и луѓе кои живеат „меѓу“ системи и граници.