Skip to content
Фатон Сељами е избран за нов народен правобранител, со поддршка од 89 пратеници и шест гласа „против“, а во делот на бадентеровото гласање 28 пратеници од немнозинските заедници гласаа „за“, додека осум беа „против“. Изборот доаѓа по повеќемесечна институционална празнина, откако мандатот на претходниот правобранител Насер Зибери заврши со пензионирање на 12 јули 2025 година, а постапката „заглави“ на политичкото обезбедување бадентерово мнозинство.
Биографијата што беше презентирана во собраниската Комисија за избори и именувања го позиционира Сељами како кадар со речиси цела кариера во државни институции: работел во Агенцијата за информации, потоа до 2008 година во Комисијата за заштита на правото за слободен пристап до информации од јавен карактер, а од октомври 2008 бил вработен во Канцеларијата на Народниот правобранител во Скопје. Во 2018 е именуван за генерален секретар во Министерството за правда, од 2020 работи во регионалната единица на Министерството во Тетово, а од 2023 е раководител на одделение за политички систем во Министерството. Академски, се наведува завршен Правен факултет во Тетово и постдипломски студии на Универзитетот на Југоисточна Европа, како и положени правосуден и нотарски испит.
Политичките конекции не се читаат само преку личната биографија, туку преку тоа кој го „турка“ кандидатот и кој го блокира. Сељами беше предложен од пратеникот Беким Ќоку, во име на коалицијата ВЛЕН/ВРЕДИ, што го врза изборот со актуелната парламентарна математика и односите меѓу албанските политички блокови. Токму таму настана и главната контроверзија: Европскиот фронт, предводен од ДУИ, во повеќе наврати одбиваше да го даде клучниот бадентеров пакет гласови, со аргумент дека станува збор за „партиски војник“ и дека на функцијата треба „непартиски“ профил.
Оспорувањата се засилија и на ниво на политичка реторика во Собранието. Во телевизиски извештаи од тој период се пренесува став од албанскиот опозициски блок дека пратениците на ВРЕДИ „слепо ги следат насоките“ на ВМРО-ДПМНЕ, па оттаму и тезата дека изборот на правобранител станал продолжение на коалициски и меѓупартиски преговори, а не според мерит и визија за институцијата.
Во достапните медиумски извештаи што ја следат постапката, не се појавуваат конкретни наводи за лични корупциски афери или судски постапки поврзани со Сељами. Меѓутоа, контроверзијата останува суштинска: самиот факт што клучни политички актери го етикетираа како „партиско решение“ ја става под прашање перцепцијата на независноста уште од првиот ден, што е особено ризично за институција чија легитимност се темели на доверба и непристрасност.
Дополнителен слој на критика се однесува на транспарентноста на процесот. Во Комисијата биле пријавени 17 кандидати, а опозицијата тогаш укажуваше дека јавноста немала можност да ги слушне програмите, визијата и критериумите преку јавни претставувања или интервјуа, што остави впечаток дека изборот се „истуркал“ во последен момент и во тесен политички круг. Во такви околности, формалната исполнетост на законските услови не е доволна сама по себе – затоа што недостасува јавна верификација на интегритет и независност.
Паралелно, институцијата влезе во реална оперативна криза: според извештаи, било алармирано дека е потребен избран правобранител за да се потпишува завршна сметка и да се обезбедат основни услови за функционирање – плати, кирија, комуналии – додека од девет заменици, во еден момент активни останале само двајца поради истечени мандати и пензионирања. Тоа го прави првиот тест за Сељами повеќе административен и менаџерски отколку симболичен: стабилизација на институцијата, кадровска пополнетост и враќање на функционалната доверба.
Клучното прашање што останува за јавноста не е дали Сељами има формални квалификации – туку дали ќе успее да ја „исече“ политичката папочна врвца што ја обележа неговата номинација. Ако неговите први потези се сведат на тивко одржување на статус-кво, етикетата „партиско решение“ ќе му виси над секоја интервенција – особено во чувствителни случаи поврзани со полиција, администрација, дискриминација и правата на немнозинските заедници. Ако, пак, институцијата почне јавно да отвора системски теми и да се конфронтира со центри на моќ, тогаш политичката битка околу изборот може да се претвори во сопствена контра-аргументација: дека правобранителот не е ничиј човек, туку јавна должност.