Skip to content
Утрото на 5 јануари 2026 во Каракас изгледаше како смена на власт без избори, но со церемонија и униформи во позадина: Делси Родригез, досегашната потпретседателка, беше формално заколната како привремена претседателка, откако САД во викенд-операција го приведоа Николас Мадуро и го префрлија во Њујорк.
Родригез не е „ново лице“ во венецуелската власт, туку човек кој со години се движи во јадрото на системот. Таа е потпретседателка од 2018 и во различни периоди ги држеше клучните ресори што ја обликуваат државата: надворешни работи, комуникации, финансии и нафта, а во практиката – и управувањето со економијата во услови на санкции и пад на животниот стандард.
Во Каракас ја нарекуваат „царина“ поради стилот на владеење и позицијата што ја изгради во хиерархијата на Чавизмот, а сам Мадуро јавно ја фалеше како најжесток бранител на неговата линија.
Нејзиното искачување, меѓутоа, отсекогаш било обележано со контроверзии што денес стануваат уште поважни, затоа што истите тие спорни точки го дефинираат и нејзиниот легитимитет пред надворешниот свет. Европската унија ја стави на листата со санкционирани функционери на 25 јуни 2018, со забрана за патување и замрзнување средства, образложувајќи дека дел од високите луѓе во режимот ја поткопале демократијата и владеењето на правото.
Соединетите држави, пак, ја вклучија во пакет санкции кон „внатрешниот круг“ на Мадуро во септември 2018, во рамка на мерки насочени кон врвот на власта што Вашингтон го опишува како авторитарен.
Еден од најсимболичните моменти што ја следи Родригез е таканаречената „Делсигејт“ афера во Шпанија. Во јануари 2020, нејзиното појавување на аеродромот Барахас во Мадрид – и контактот со тогашниот шпански министер Хосе Луис Абалос – предизвика политичка бура, токму затоа што таа беше под европска забрана за влез. Дел од објаснувањата се вртеа околу „транзитна зона“ и тврдења дека не стапнала на „шпанска територија“, но случајот ја отвори суштинската дилема: колку строго ЕУ ги применува сопствените санкции кога станува збор за високи луѓе од Каракас.
Во самата Венецуела, критиките кон неа се надоврзуваат на критиките кон системот што го наследува. Како потпретседателка, Родригез беше меѓу најмоќните фигури во администрацијата што Западот со години ја поврзува со репресија, произволни притвори и злоупотреба на институциите, а според профили и анализи во меѓународните медиуми имала влијание и врз безбедносниот апарат и разузнавачките структури.
Во исто време, нејзиниот технократски печат врз економијата беше парадоксален: додека режимот говореше за револуција, таа туркаше мерки што дел аналитичари ги опишуваат како „ортодоксни“ – кратење јавна потрошувачка, ограничување кредит, стабилизација на курс – со ефект врз инфлацијата, но и со цена што ја носат обичните граѓани.
И биографијата ѝ е политички наелектризирана. Делси и нејзиниот брат Хорхе Родригез – денес претседател на Националното собрание и човекот што ја заколна – потекнуваат од семејство со митологија на левицата: нивниот татко, герилец и партиски основач, починал во полициски притвор во 1970-тите, а власта со години го претставува како симбол на „револуционерната жртва“. Тоа создава наратив на наследство и легитимитет внатре во Чавистичкиот камп, но истовремено ја зацврстува сликата за политичка династија што ја концентрира моќта во тесен круг.
Најголемата актуелна контроверзија, сепак, е правната рамка на нејзиното доаѓање на врвот. Венецуелскиот устав предвидува избори во краток рок ако претседателот трајно ја напушти функцијата, но Врховниот суд – лојален на досегашната власт – ја квалификуваше отсутноста на Мадуро како „привремена“, што ѝ отвора простор да владее со месеци без избори, со можност мандатот да се продолжува низ институции што опозицијата ги смета за контролирани.
Така, Делси Родригез влегува во 2026 како привремена претседателка со формална функција и реална моќ што зависи од војската, партискиот апарат и меѓународниот притисок. Во истиот момент таа носи багаж од санкции, дипломатски скандали и силна улога во систем што со години е под обвиненија за репресија, а од другата страна – портфолио на преговори со бизнис-секторот и странски енергетски интереси. Прашањето што се отвора во Каракас не е само „која е Делси Родригез“, туку дали таа е преодно решение што ќе ја купи времето на режимот, или фигура што ќе го ребрендира истиот модел со нов тон.