Skip to content
Системот што со децении треба да биде една од клучните линии на одбрана на Охридското Езеро од загадување, всушност работел без основна дозвола за собирање, одведување и пречистување на отпадни води. Наместо да биде пример за заштита на едно од највредните природни богатства во земјата, колекторскиот систем повторно се отвора како пример за институционална негрижа, техничка неподготвеност и хронично одложување на проблеми што одамна не смееле да постојат.
Ревизорските наоди покажуваат дека јавното претпријатие од основањето до денес нема добиено дозвола за дејноста што ја врши, односно за собирање, одведување и пречистување отпадни води. Во исто време, системот функционирал и без дел од основната техничка опрема што е неопходна за сериозен надзор и сигурно управување. Недостасуваат протокомери за мерење на влезната отпадна вода, нема СКАДА систем за мониторинг и контрола, нема агрегати за резервно напојување со струја, а нема ни сопствен информациски систем за корисници. Сето тоа значи дека станува збор за инфраструктура што не само што е правно непокриена, туку и технички ранлива.
Проблемот тука не е само административен. Кога систем што треба да го штити езерото работи без дозвола и без целосна опрема за контрола, тогаш се доведува во прашање и квалитетот на самата заштита. А кога станува збор за Охридското Езеро, секој ваков пропуст има поголема тежина од обичен комунален проблем. Тоа е прашање на животна средина, јавно здравје, туризам и меѓународен углед, особено во контекст на постојаните предупредувања за состојбата во охридскиот регион.
Дополнително загрижува и финансиската состојба на претпријатието. Сметката му е блокирана уште од 2020 година, а тоа значи дека системот работи со ограничени средства и намален маневар за санација, модернизација и одржување. Во такви услови, секое одложување на реформи или инвестиции само го зголемува ризикот дефектите и слабостите да станат уште подлабоки.
Случајот со колекторскиот систем покажува колку лесно во Македонија и најважните системи можат со години да се одржуваат на инерција, без да се отвори суштинското прашање како е можно ваква инфраструктура да функционира надвор од целосна правна и техничка рамка. Ако системот што го штити Охридското Езеро може да работи со децении без дозвола, тогаш проблемот одамна не е само во претпријатието, туку и во институциите што тоа го дозволувале.
Затоа ова не е само уште една ревизорска забелешка. Ова е директно предупредување дека државата предолго се потпирала на систем што требало да биде сигурен, а всушност работел со сериозни правни, технички и финансиски недостатоци. Прашањето сега не е дали има проблем, туку колку долго уште ќе се дозволува еден од најчувствителните еколошки системи во земјата да се одржува во ваква состојба.