Skip to content
Колку кафе е тамам за мозокот не е веќе само утринска дилема, туку прашање на кое науката во 2026 година дава појасна, но не и едноставна насока. Голема проспективна студија објавена во JAMA, која опфатила 131.821 лица и следење до 43 години, покажала дека повисокиот внес на кофеинско кафе е поврзан со понизок ризик од деменција и со скромно подобри когнитивни резултати. Најизразената поврзаност се гледа кај околу 2 до 3 шолји дневно, додека безкофеинското кафе во истата анализа не покажало ист јасен ефект.
Но „таман“ не значи „колку повеќе, толку подобро“. Важно е што оваа студија е набљудувачка, па покажува поврзаност, а не доказ дека кафето само по себе го штити мозокот. Во исто време, понови лабораториски податоци објавени во Communications Biology покажуваат дека 200 милиграми кофеин ја менуваат мозочната динамика и за време на спиење, односно го туркаат мозокот кон повисока возбуда. Тоа може да значи повеќе будност преку ден, но и поскапа цена навечер: систематски прегледи покажуваат дека кофеинот може да го скрати вкупното време на сон, да ја намали ефикасноста на сонот и да го продолжи времето потребно за заспивање.
Затоа, практичниот одговор е умереност. За повеќето здрави возрасни, FDA и EFSA наведуваат дека до 400 милиграми кофеин дневно не е поврзано со негативни ефекти кај најголем дел од луѓето, но тоа е безбедносен плафон, а не идеална цел. EFSA предупредува дека и 100 милиграми може да го нарушат сонот кај некои лица ако се земат блиску до легнување, а за бремени жени препораката е до 200 милиграми дневно. Преведено во шолји, „таман“ за мозокот најчесто изгледа како 2 до 3 кафиња порано во денот, а не пет-шест шолји распоредени до вечер. Едно еспресо има околу 80 милиграми кофеин, а една шолја филтер кафе околу 90, иако количината варира според видот и подготовката.