Skip to content
На асистентка на приватен правен факултет во Скопје не ѝ бил продолжен договорот во период кога била бремена, а Комисијата за спречување и заштита од дискриминација оцени дека станува збор за директна интерсекциска дискриминација врз основа на пол, род, бременост и мајчинство во областа на работните односи. Случајот, кој денес повторно ја отвори темата за заштитата на бремените работнички, не завршува само со утврдување повреда, туку и со препорака универзитетот да надомести материјална и нематеријална штета и да упати писмено извинување.
Постапката е поведена по претставка поднесена во ноември лани. Според наводите во пријавата, асистентката работела од октомври 2022 до октомври 2025 година, уредно ги извршувала обврските, а во меѓувреме докторирала и ги исполнила условите за избор во повисоко звање. Клучниот пресврт, според нејзиниот исказ, настанал откако во април 2025 година соопштила дека е бремена, а во септември била известена дека договорот нема да ѝ биде продолжен. „Она што јас го преживеав во осмиот месец од бременоста не сакам да го доживее ниту една жена“, вели таа во изјава објавена денес.
Универзитетот, од своја страна, тврдел дека нема дискриминација и дека договорот на определено време едноставно престанал да важи по сила на закон. Тоа е и правната точка на која спорот станува посериозен. Законот за работните односи навистина предвидува заштита од отказ за време на бременост, но истовремено јасно наведува дека таа заштита не го спречува престанокот на договор склучен на определено време со истекот на рокот. Токму затоа суштинското прашање не е само дали договорот формално истекол, туку дали бременоста била вистинската причина поради која не бил продолжен.
Комисијата оцени дека универзитетот не понудил доволно релевантни и објективни аргументи за да ја побие врската меѓу бременоста и неповолниот третман. Во мислењето, како што пренесоа медиумите, се наведува дека токму бременоста била одлучувачки фактор за непродолжување на работниот однос и за оневозможување на нејзиното унапредување. Комисијата утврдила и вознемирување од страна на ректорот преку коментари и однесување поврзано со бременоста и мајчинството, а во претставката е наведен и исказ дека законите во Македонија биле наречени „тоалет-хартија“.
Овој случај не е третиран како изолиран инцидент. Комисијата утврдила дека на истиот универзитет и претходно имало дискриминација кон жени вработени, поради што во најновото мислење зборува и за повторена дискриминација врз основа на пол и род. Во 2024 година, според денешните извештаи, биле утврдени повреди и кон други жени вработени на истата високообразовна институција. Тоа ја прави оваа постапка поширока од индивидуален спор за еден договор: станува збор за можно повторуван образец на постапување кон жени во чувствителни периоди од работниот и приватниот живот.
Комисијата препорачала универзитетот во рок од 60 дена да надомести штета и да воспостави внатрешни политики за заштита од дискриминација на бремени работнички и мајки, а ректорот во рок од 30 дена писмено да ѝ се извини на подносителката. Ако препораките не бидат исполнети, најавена е прекршочна постапка пред надлежен суд. Така, приказната што почна како лична борба на една асистентка сега се претвора во тест за тоа колку институциите навистина можат да ја заштитат жената кога законот, академската хиерархија и мајчинството ќе се судрат на исто место.