Skip to content
Во Куба, каде што струјата со години е нестабилна, последните недели рестрикциите стануваат толку долги што се мерат во часови и денови, а не во „кратки прекини“. Во Хавана, вообичаената градска бучава сè почесто ја заменува тивка рутина: работата се прекинува, храната се расипува, интернетот исчезнува, а луѓето се снаоѓаат со батерии и генератори – ако има гориво.
Токму затоа, на покривите, во дворовите и над мали дуќани почнува да се појавува нов „стандарден дел“ од урбаната слика: соларни панели. Дел од жителите и приватните бизниси масовно инсталираат фотонапонски системи за да ги покријат најосновните потреби – светло, полнење телефони, интернет и фрижидери – во услови кога мрежата откажува, а алтернативата на дизел-генератор станува сè поскапа и понедостапна.
Причината не е само локалната инфраструктура, туку и горивото. САД ја заоструваат политиката за спречување на испораките на нафта кон островот, со санкции и закани со трговски мерки кон добавувачи – потег што Вашингтон го оправдува како притисок за политички промени. Во такви услови, испораките од Венецуела и Мексико се стеснуваат или запираат, а надежите дека Русија ќе интервенира со нови количини се претвораат во чекање без прецизен датум.
Кога горивото недостасува, ударот не се гледа само во темните станови. Парализата се прелева во јавните услуги: Unión Eléctrica (UNE) и државните служби предупредуваат на генерациски дефицити, а градот останува и без основни комунални капацитети – како собирањето отпад, оти камионите немаат со што да возат.
Државата паралелно турка „соларна експанзија“ со странска поддршка. Со помош на финансирање и донации од Кина, властите во изминатата година инсталирале над 1.000 мегавати соларни капацитети и најавуваат дека ќе го зголемат темпото во следните години. Но, на теренот, решението најбрзо се шири таму каде што има долари: панелите и батериите се увезуваат и се продаваат во странска валута, па остануваат недостижни за мнозинството, додека ги купуваат претежно приватни претприемачи и семејства што добиваат пари од роднини во странство.
Еден од оние што се решиле на ваков чекор е Роберто Сарига, кој објаснува дека целта не му била „луксуз“, туку минимум: интернет, полнење телефон и телевизор за неговата мајка во часовите кога прекинот ја замрзнува секоја рутина. Во меѓувреме, Раидел Кано, кој поставува системи низ населбите, вели дека побарувачката нагло пораснала како што се влошуваат и рестрикциите и снабдувањето со дизел, оставајќи ги генераторите како скапа играчка без гориво.
Во ваква економија на преживување, соларното решение добива и јасна бизнис-логика. Дарием Сото-Наваро, менаџер на кафуле, оценува дека високата почетна инвестиција се враќа побрзо отколку што изгледа, бидејќи дизелот исчезнува од пазарот и ги јаде оперативните трошоци. А за Алехандро Аритола, кој ставил панели на трицикл-такси, соларната енергија е прашање на мобилност: кога нема јавен превоз и кога нема гориво, единствено „работи“ она што самиот можеш да го произведеш.
Властите се обидуваат да го насочат трендот со поттик: најавени се мерки што предвидуваат даночни олеснувања за оние што ќе вложуваат во обновливи извори, со идеја да се создаде домашен бран на мали соларни проекти. Но додека панелите се множат, Обединетите нации предупредуваат дека ако енергетските потреби не се стабилизираат, земјата ризикува да влезе во хуманитарна криза, затоа што недостигот од струја и гориво веќе ги удира болниците, транспортот и снабдувањето.