Skip to content
Група кумановци што работеле во американски бази во Ирак и Авганистан најавија секојдневни протести пред канцеларијата на Управата за јавни приходи (УЈП) во Куманово, со цел институциите да изнајдат решение за ретроактивните даночни решенија за 2020 година. Во јавниот повик тие побараа средба со премиерот Христијан Мицкоски, директорката на УЈП Елена Петрова и градоначалникот Максим Димитриевски, нагласувајќи дека роковите „газат“, а по 15 јануари би следеле камати ако не постапат по решенијата.
Клучниот спор, според нивните изјави, е во доказите. Тврдат дека фирмите каде работеле им доставиле документи дека плаќале данок (се споменува стапка од 15% во Ирак), но УЈП бара официјални потврди од надлежните органи во земјата каде што е платен данокот. Проблемот, како што го опишуваат, е што таму им било кажано дека како странски државјани не можат да добијат таков документ, па бараат државата – преку МНР, Владата, амбасади и службени канали – да помогне во прибавување на потврдите.
Паралелно, демонстрантите бараат УЈП да ја утврдува даночната резидентност според фактички престој (над 183 дена надвор од државата), да ги признава пасошите, печатите и потврдите од работодавачите, без условување со формална „одјава“, како и да се направи ревизија на донесените решенија и привремено да се запре присилната наплата. Дел од пораката е и дека не бегаат од данок, туку бараат да не се плаќа „вторпат“ за ист доход.
Од другата страна, УЈП јавно уверува дека нема двојно оданочување и дека постојат механизми (во законот и во меѓународните договори) што го спречуваат, при што граѓаните и понатаму можат да доставуваат валидни докази за платен данок во странство, по што би следела корекција на обврските. УЈП, исто така, објаснува дека решенијата за 2020 година морале да бидат донесени најдоцна до 31 декември 2025, односно во рамки на законскиот рок.
Во поширокиот контекст, директорката на УЈП соопшти дека за приходи остварени во странство во 2020 година граѓаните платиле околу 3 милиони евра, а биле испратени над 11.000 решенија, од кои кај 6.600 бил утврден данок за плаќање. Истите извори нотираат и дека дел од граѓаните сметале дека не се даночни резиденти поради престој надвор од земјата, а како дополнителна компликација се посочува проблемот со прибирање старите докази за престој и документација.
Случајот има и силна локална економска и политичка тежина: во Куманово се споменува дека во периодот 2003–2025 во базите во Ирак и Авганистан работеле илјадници луѓе и дека нивните приходи со години биле еден од двигателите на локалната економија. Во таа смисла, протестот не е само спор за една даночна година, туку судир меѓу формалната логика на системот и реалноста на работа во „ризични подрачја“, каде што документите, работодавачите и институционалните траги често исчезнуваат побрзо од роковите што ги пропишува законот.