Skip to content
Европа и војната во Иран влегоа во нова политичка фаза на 15 и 16 март, кога клучни европски лидери јавно се оградија од американскиот притисок за пошироко вклучување во конфликтот и побараа поинаква рамка од онаа што ја наметнува Доналд Трамп. Наместо автоматско приклучување кон воената логика на Вашингтон, Берлин, Лондон, Мадрид и дел од Брисел испратија порака дека без мандат, без заедничка одлука и без јасен план нема европски влез во туѓа војна.
Најотворено му противречи германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој кажа дека Германија нема да учествува, бидејќи нема мандат од ОН, ЕУ или НАТО и затоа што САД и Израел не го консултирале Берлин пред почетокот на ударите. Британскиот премиер Кир Стармер зазеде малку поинаква, но суштински слична позиција: Велика Британија нема да биде вовлечена во поширока војна и секое евентуално дејство околу Ормус мора да биде дел од широка коалиција и стратегија за деескалација, а не продолжение на импровизирана ескалација. Тоа е директен судир со очекувањето на Трамп сојузниците едноставно да испратат бродови и политичка поддршка.
Шпанија отиде и чекор подалеку. Владата на Педро Санчез не само што одби учество во воени операции во Ормускиот Теснец, туку според Reuters ја оцени американско-израелската војна како незаконска и не дозволи американски авиони поврзани со конфликтот да ги користат шпанските бази. Италијанската премиерка Џорџа Мелони, иако идеолошки често се сметаше за блиска до Трамп, во парламентот ја опиша кампањата против Иран како опасен пример на еднострани интервенции што го поткопуваат меѓународното право. Во истиот табор на воздржаност влезе и Грција, која соопшти дека нема да се вклучи во воени операции во Ормус.
Франција и ЕУ не користат исто остар речник, но и тие не ја следат безрезервно линијата на Трамп. Емануел Макрон инсистира дека француската улога е „строго одбранбена“ и бара нов политички и безбедносен договор за регионот, додека шефицата на европската дипломатија Каја Калас предлага дипломатски модел за отворање на Ормус, наместо европско приклучување кон американската воена авантура. Малата анализа затоа покажува јасна шема: Мерц, Санчез, Стармер и Мелони му противречат на Трамп со различен интензитет, но со иста суштина — Европа не сака да ја плати цената на војна што не ја избрала, ниту да ја брани логиката на ескалација како своја.