Македонија пред економски последици, нафтата може да ја разбуди инфлацијата

Економски последици во Македонија се очекува да бидат изразени преку поскапување на нафтата и транспортните трошоци, ако војната на Блискиот Исток продолжи и во следните недели, предупредуваат економисти и владини претставници во Скопје, посочувајќи дека ценовниот удар најбрзо се прелева во горива, храна и услуги.

Фатмир Битиќи оценува дека подолга ескалација би значела раст на цените и инфлацијата, со први ефекти видливи за околу две недели, а како критична точка ја посочува должината на конфликтот: ако трае над 40 дена, ризикот се поместува од ценовни осцилации кон проблеми во снабдувањето. Во истиот контекст, Абил Бауш нагласува дека дури и краток конфликт не значи брзо смирување, затоа што пазарите реагираат моментално, а враќањето кон „нормала“ обично доцни.

Владата, паралелно, јавно признава дека постои ризик од раст на цените и дека се следи состојбата од ден на ден. Министерот за економија Бесар Дурмиши најавува реакција доколку се појават директни последици врз пазарот, а министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска упатува дека законската рамка дозволува интервенции ако кризата се продлабочи. Во владиниот пакет мерки што се споменуваат во јавните изјави се вклучуваат и можности за намалување на акцизата и даночни олеснувања за енергенси, како и активирање резерви со одлука при прогласување енергетска криза.

Дополнителен сигнал дојде и преку премиерот Христијан Мицкоски, според кој државата би можела да ја намали акцизата за горивата ако се засилат притисоците за поскапување, при што се потсетува дека максималните малопродажни цени ги утврдува Регулаторната комисија за енергетика врз основа на референтни светски цени и домашната регулатива.

Причината зошто темата брзо се чувствува и кај нас е едноставна: кога расте нафтата, расте и „влезната цена“ за сè што се движи и се произведува. Ројтерс денес објави дека нафтата скокнала повеќе од 3% поради стравувања од нарушено производство и испорака во регионот и ризици околу клучните поморски рути, што е токму оној механизам што најлесно ја разгорува инфлацијата и во европските економии, а индиректно и во земјите што увезуваат енергенси и храна.