Skip to content
„Сметам дека ова е пресуден момент. Стариот свет во кој растев повеќе не постои“ – со оваа порака американскиот државен секретар најави настап на Минхенската безбедносна конференција, која започна денес (13 февруари 2026) и ќе трае до 15 февруари.
Пораката не е само реторика за „нова ера“, туку сигнал за промена на рамката во која Европа со децении ја читаше американската улога: од сигурен гарант на поредокот кон партнер што бара „повторна процена“ – и од себе, и од сојузниците. Рубио вели дека токму таков „искрен одговор“ очекуваат учесниците од Соединетите Американски Држави: каде се движи Вашингтон и какви односи сака со Европа.
Ова се случува во момент кога трансатлантската врска е во криза на доверба, со сè погласни стравови дека „поствоениот“ модел на алијанси и правила се распаѓа под притисок на нови закани, но и на нова политичка логика во самиот Запад. Во анализа на Reuters се нагласува дека форумот се одржува во атмосфера на длабока неизвесност за американските безбедносни гаранции и за стабилноста на западниот блок, додека Associated Press пишува за отворена нервоза кај европските лидери и очекување дали Рубио ќе донесе смирување или ќе ја цементира дистанцата.
Контекстот, во голема мера, го дефинира „шокот“ од ланската конференција, кога потпретседателот на САД Џеј Ди Ванс ја насочи критиката кон европските демократии и „повлекувањето од фундаменталните вредности“. Оваа година, според најавите, говорот на Рубио е закажан за сабота, 14 февруари, а фокусот ќе биде како да се редефинира партнерството во услови на конфликт во Украина, нестабилност на Блискиот Исток и растечка конкуренција со Кина.
Самата конференција се претставува како „поголема и поинтернационална од кога било“: над 1.000 учесници од повеќе од 115 земји, со околу 60 шефови на држави и влади и десетици лидери на меѓународни организации. Во таква поставка, формулацијата „стариот свет повеќе не постои“ практично значи дека Европа нема да добие утешни фрази, туку услови и очекувања – посебно околу одбраната, индустриската политика и товарот на безбедноста.
Проблемот за европските престолнини е што „новата ера“ не е јасно дефинирана: дали станува збор за поотворена трансакциска политика, за селективни ангажмани или за трајно редизајнирање на алијансите. Токму затоа, овој настап на Рубио се чита како тест – не само на тонот на администрацијата на Доналд Трамп, туку и на тоа дали САД сакаат да ја „поправат“ довербата со Европа или само да ја прераспределат моќта внатре во сојузништвото.
