Skip to content
Марс ноќе обично останува невидлив за камерите што ги гледаме во дневните панорами: без сончеви сенки, без „црвенило“ од прашината во атмосферата, само студена темнина и тивок терен. Токму затоа новата снимка од роверот Curiosity – направена во кратерот Гејл, во подножјето на планината Шарп – изгледа како сцена од хорор: кружна дупка во карпа, купче исфрлен материјал околу неа и црна силуета од дел од роверот што го „јаде“ аголот на кадарот.
Но ова не е романтична „фотографија од ѕвезди“ туку лабораториски кадар – и тоа редок. Според официјалниот опис на мисијата, снимката е направена на 6 декември 2025, на 4.740-от марсов ден (sol) од мисијата, со помош на LED светла на роботската рака. Светлата се дел од MAHLI (камерата на крајот од раката), а кадарот го снима Mastcam – камерата на „главата“ на роверот.
Причината е прагматична: дупката во карпата, со прекар „Невадо Сајама“, изгледала доволно „чиста“ и мазна за да се проба барање слоевитост по ѕидовите – детал што може да помогне во читање на составот и историјата на карпата. Тимот ја направил дупката на 13 ноември 2025, а потоа одлучил да оди чекор понатаму и да ја осветли ноќе, кога нема мешање од дневната, прашкаста светлина.
Контекстот е важен: Curiosity работи во регион со таканаречени „boxwork“ структури – геолошки форми што од орбита личат на огромни пајажини кои се протегаат со километри. Таквите детали се „потпис“ на процеси што се случувале во минатото, па секоја дупка и секоја микроструктура стануваат дел од поголемата реконструкција на некогашните услови на планетата.
Технички, ноќниот кадар е и демонстрација колку „темен“ е Марс кога ќе ги исклучите дневните услови. Според податоците објавени од тимот што работи со Mastcam, експозицијата на објавената фотографија е 5 секунди, додека типична дневна автоматска експозиција е околу 0,015 секунди – што имплицира дека сцената осветлена со LED е приближно 300–400 пати потемна од марсовото дневно светло.
Иако на фотографијата осветлувањето изгледа како „рефлектор“, тоа е повеќе атмосфера на неколку свеќи отколку батериска ламба. Според истите технички објаснувања, LED-низата на MAHLI е „многу потемна“ од стандардно фенерче, а секоја од четирите бели LED има осветленост од 450 до 715 миликандели; за споредба, типична свеќа е околу 1.000 миликандели.
Ова „бело“ осветлување има и научна логика што на Земјата ја знаат и фотографите: ја намалува зависноста од амбиенталната светлина што на Марс е обоена од прашината и честичките во атмосферата. Во такви услови полесно се проценува „вистинската“ боја и текстура на материјалот – барем во рамките на обработката што ја прави тимот.
Зад сцената стои и долгата приказна за тоа како се „приспособува“ робот во непланирани услови. По проблеми со механизмот што ја турка бургијата (feed mechanism) во 2016, инженерите воведоа алтернативен начин на дупчење (feed extended drilling) – со повеќе работа на роботската рака и без класичната поддршка со стабилизатори. Таквите промени не се само механика; тие влијаат и врз тоа како изгледаат дупките, колку прашина останува внатре и дали ѕидовите се „читливи“ за камера.
А „Невадо Сајама“ не е изолиран експеримент. Во дневниците на тимот се гледа дека токму во тој период се работи на анализа на примерокот од дупката – прво со CheMin, потоа со SAM – како дел од поширок пакет мерења на локалната геологија и условите во околината.