Марсовскиот метеорит Црна убавина крие древна вода, велат скенирања

Марсовскиот метеорит Црна убавина, познат како NWA 7034, повторно е во фокусот на планетарната наука откако нови, недеструктивни скенирања покажаа дека во неговата структура има повеќе „скриена“ вода отколку што се мислеше, распоредена во специфични минерални фази што упатуваат на рани водни процеси на Марс.

Станува збор за темен, полирано проучуван фрагмент од марсовската кора, со маса од околу 320 грама, пронајден во 2011 година во Сахара. Во претходни анализи, NWA 7034 веќе беше третиран како редок „временски капсул“: во него има компоненти со старост од над 4,4 милијарди години, што го прави еден од најстарите познати примероци на марсовски материјал достапни на Земјата.

Новината е во методот и во резолуцијата на тоа што се мери. Тим предводен од истражувачи од Техничкиот универзитет на Данска и Универзитетот во Копенхаген комбинирал неутронска компјутерска томографија со класична рендгенска томографија, за да мапира водород во внатрешноста на примерокот без да се сече и уништува материјалот. Резултатите се објавени како препринт на arXiv, со датум на поднесување 13 јануари 2026 година.

Според описот во трудот и пренесувањата во Live Science, анализата покажува дека водата е концентрирана во водород-богати железни оксихидроксиди, присутни во древни магматски фрагменти вградени во „бречата“ на метеоритот. Вкупната вода се проценува на редот од околу 0,6% од масата (приближно 6.000 ppm), но клучно е што распределбата е „петролошки читлива“: водородот се појавува во контексти што одговараат на промени во кората под влијание на вода.

Во трудот се нагласува и паралелата со минералогијата што ја регистрираше роверот Perseverance во кратерот Језеро, каде се идентификувани хидрирани железни фази. Сличноста меѓу метеоритот, кој потекнува од друга марсовска локација, и сигналите од Језеро се користи како аргумент дека ваквите хидрирани фази можеле да бидат пошироко распространет, блископовршински „резервоар“ во раниот развој на планетата.

Во позадина, интересот за вакви недеструктивни техники расте и поради неизвесноста околу враќањето примероци од Марс: американскиот Mars Sample Return, развиван со години како клучна мисија за лабораториско испитување на марсовски материјал, влезе во фаза на практично укинување преку буџетски кратења и замрзнување на финансирањето во почетокот на 2026 година, што ја става тежината уште повеќе на „природните испораки“ – метеоритите – како единствени директни примероци за дел од истражувањата.