Матичните гинеколози побараа итни промени во начинот на кој се дефинираат и се наплатуваат услугите во примарната гинеколошка здравствена заштита, со барање Министерството за здравство и Фондот за здравствено осигурување јасно да кажат кои услуги се бесплатни за пациентките, а кои не се. Реакцијата доаѓа по контролите на Фондот, во кои било утврдено дека дел од ординациите наплатувале услуги што се покриени од државата.
Гинеколозите, пак, возвраќаат дека проблемот не треба да се сведува на „злоупотреби“, туку дека станува збор за системски хаос: нејасни договори, различни толкувања и административни правила што не го следат реалниот тек на услугите во ординација. Токму затоа, нивното клучно барање е ревизија на договорите со Фондот и јасна, недвосмислена листа на услуги – што спаѓа во пакетот на примарна заштита, што е превенција, што е дијагностика, што е дополнителен преглед, и како тоа се евидентира и се контролира.
Ова прашање одамна тлее меѓу пациентките и ординациите: од една страна, граѓаните очекуваат „бесплатно“ затоа што плаќаат придонеси; од друга страна, ординациите функционираат со ограничени финансиски модели и со обврски што се шират, а не секогаш се покриени со договорни ставки. Кога системот не прави јасна граница, конфликтот се префрла на шалтер – пациентка и доктор – каде што секоја наплата изгледа како злоупотреба, а секое одбивање да се плати како напад врз ординацијата.
Министерството за здравство соопшти дека ќе ги разгледа барањата и потенцираше дека упатствата за медицина базирана на докази се ревидираат и обновуваат, што во практика значи дека институциите признаваат: медицината се менува, протоколите се менуваат, а договорните рамки мора да ги следат тие промени. Сепак, токму во вакви ситуации јавноста бара брзина – затоа што неодреденоста не е теоретска, туку секојдневна: што смее да се наплати, што не смее, и кој ја носи одговорноста кога правилата се матни.
Матичните гинеколози најавија дека очекуваат институционален дијалог, но ако нема брза реакција не ја исклучуваат можноста за протест. Во здравствен систем каде довербата е чувствителна, а репродуктивното здравје е тема со висок социјален ризик, прашањето не е само административно. Јасните правила се и заштита за пациентките, и заштита за лекарите – затоа што во спротивно, контролите и санкциите стануваат „лов“ во лавиринт, а не корекција на јасно дефиниран стандард.