Skip to content
Во време кога дипломатските канали се отвораат и затвораат со брзина на наслов, а војните и кризите се прелеваат од една во друга географија, Дмитриј Медведев повторно ја извади најтешката формулација од руската реторика: Москва, вели тој, „не е заинтересирана“ за нова светска војна, но глобален конфликт сепак е можен, бидејќи „прагот на болка“ во меѓународните односи очигледно се намалува.
Изјавата е дадена во интервју за Reuters, ТАСС и WarGonzo, во моменти кога светската безбедносна архитектура се враќа на старите „црвени линии“ од Студената војна, но без старите договори што ги држеа линиите под контрола. Медведев, кој е заменик-претседател на Советот за безбедност на Русија, ја оцени ситуацијата како „многу опасна“ и порача: „Не сме заинтересирани за глобален конфликт. Не сме луди. Но, не може да се исклучи глобален конфликт.“
Неговата теза не е само политичка, туку и техничко-стратегиска: кога нема договори за контрола на оружјето – особено за нуклеарното – нема ни минимална доверба дека спротивната страна не подготвува потег што ја турка ескалацијата во неповратна насока. Медведев потсети дека „целиот негов живот“ постоеле или договори или барем разговори за договор меѓу САД и СССР, односно Русија, и дека самото постоење на договор значело некаков остаток од доверба. Кога договор нема, рече тој, тоа значи дека довербата е исцрпена.
Тука, изјавата добива уште потврда со вториот акцент што го отвори Reuters: Медведев предупреди дека истекувањето на договорот „New START“ – последниот голем американско-руски договор за ограничување на стратешкото нуклеарно оружје – треба да го „алармира секој“, иако не тврди дека тоа автоматски значи катастрофа или нуклеарна војна „веднаш“. Тој ја врза темата со симболиката на „Doomsday Clock“ – часовникот што ја мери близината до глобална катастрофа – алудирајќи дека, без договор, стрелките се поместуваат побргу.
Вакви формулации не се нови за Медведев, но контекстот е нов: по 2022 година, војната во Украина ја отвори најголемата конфронтација меѓу Москва и Западот од крајот на Студената војна, а руските предупредувања често се читаат како сигнал и за домашната публика и за странските престолнини. Во интервјуто, Медведев го повторува наративот дека Русија дејствува за да ги брани „своите интереси“, отфрлајќи ја западната теза дека станува збор за империјална агресија.
За македонската публика, најважниот дел е што неговото „не сакаме“ е врамување, не гаранција. Во јазикот на безбедносната политика, ваквите пораки играат двојна улога: прво, да ја постават вината за евентуална ескалација на „другата страна“; второ, да делуваат одвраќачки – да ја натераат противничката коалиција да се двоуми колку далеку да оди со воена, финансиска и политичка поддршка за Украина. Reuters директно забележува дека европски дипломати одамна ја читаат „картата на ескалација“ како инструмент за заплашување на сојузниците на Киев да не се вмешаат подлабоко.
Медведев во интервјуто оди и чекор пошироко: „сето тоа во јануари било премногу“, вели тој, набројувајќи различни точки на глобална напнатост – од Венецуела, до Гренланд. На примерот со венецуелскиот претседател Николас Мадуро, руски сојузник, Медведев користи хипотетичка споредба: ако Доналд Трамп бил „киднапиран“ од странска сила, САД би го сметале тоа за чин на војна. Со тоа, тој ја турка тезата дека западните држави лесно именуваат „војна“ кога е во прашање нивниот интерес, но ја одбиваат истата логика кога станува збор за рускиот интерес.
Во истиот пакет тој ги отфрла западните тврдења за руска или кинеска закана за Гренланд како „лажни хорор приказни“ – фабрикувани, според него, за да ги оправдаат западните политики. Тоа е класичен елемент на руската комуникациска стратегија: да се прикаже Западот како актер што создава „страшила“ за домашна мобилизација и за дисциплинирање на сојузниците.
Суштината, сепак, е во линијата меѓу „глобален конфликт“ и „светска војна“. Медведев формално се дистанцира од сценарио на тотална војна, но оставa простор за поширока ескалација што може да ги вовлече големите сили во серија поврзани конфликти: енергетски, сајбер, економски, прокси-војни, па и директни судири на периферијата. Токму во таа сива зона, денес се одвива најопасната игра: некој ја подига температурата доволно за да добие политичка предност, но недоволно за да ја преземе одговорноста за катастрофа.
Позицијата на Медведев во руската хиерархија дополнително ја објаснува неговата улога. Иако конечниот збор за руската политика го има Владимир Путин, Медведев, според дипломатски проценки што ги пренесува Reuters, често служи како „прозорец“ во размислувањето на тврдата линија во руската елита. Тој е политичар што во минатото беше перцепиран како помодерен и поумерен, но по 2022 година стана еден од најагресивните гласови во руската јавна реторика – со комбинација од закани, потсмев кон европските лидери и нуклеарни алузии.
Затоа и неговата порака „Русија не сака“ треба да се чита како позиционирање: Москва сака да биде видена како рационален актер што предупредува на ризикот, а не како страна што го турка светот во бездна. Но, истовремено, речникот „не сме луди“ и „прагот на болка се намалува“ е дизајниран да предизвика сомнеж и страв кај противникот – особено во Европа – за тоа каде е границата на руската реакција и дали таа граница воопшто е стабилна.