Skip to content
Да се нарече опозицијата „меко ткиво“ значи да се наметне наратив дека секој компромис е слабост. А вистината е обратна: компромисот е механизам на стабилност. Тој ги држи зглобовите на системот да не се распаднат.
Зоран БОЈАРОВСКИ
Кога премиерот Христијан Мицкоски ќе ја нарече опозицијата „меко ткиво“, алудирајќи дека лидерот на Венко Филипче и СДСМ се ранливиот дел од македонскиот идентитет, тој веројатно мисли на слабост. На нешто што попушта. На нешто што не издржува притисок.
Но анатомијата – таа непристрасна наука – вели нешто сосема поинакво.
Мекото ткиво не е слабост. Тоа е врска. Тоа се тетивите што ги поврзуваат коските, лигаментите што ги стабилизираат зглобовите, фасцијата што ги држи органите на место, крвните садови што го хранат телото, нервите што го координираат движењето. Без меко ткиво, коските не се систем. Тие се куп распарчени делови.
Ако некој сака да се самопрогласи за „тврдо ткиво“ на државата, добро е да знае дека тврдо ткиво без врзивно ткиво значи – нефункционален организам.
Во своето интервју на ТВ Канал 5, Мицкоски тврдеше дека опозицијата е „мекото ткиво“ кое го бара секој што „не и мисли добро на Македонија“. Тешка квалификација. Опасна реторика. Затоа што не е насочена само кон една партија – туку кон идејата дека различноста на ставови е предавство.
Премиерот се повика и на својата поранешна лидерска средба со тогашниот претседател на Владата, Димитар Ковачевски, кога, како што вели, „молел“ делот за историската комисија и условот за уставни измени да не влезат во преговарачката рамка. Денес, пак, тврди дека со Филипче нема консензус затоа што овој би го сменил Уставот „уште утре“.
Но токму тука лежи суштината на политиката: не во тоа кој би сменил што утре, туку дали сме способни да изградиме договор околу стратешката насока на државата – членството во Европската Унија.
Консензусот не е капитулација. Тој е свесна одлука различните „тврди“ позиции да се артикулираат во функционален систем. Иронијата е што токму Филипче беше тој што иницираше лидерска средба со цел да се најде излез од ќор-сокакот во евроинтеграциите – да се поврзат тврдите ставови околу спорот со Бугарија во решение што нема да ја блокира европската перспектива.
Тоа не е мекост. Тоа е обид за врзување.
Во политиката на Балканот, навикнати сме на демонстрација на „цврстина“ како доказ за патриотизам. Колку повеќе удираш по маса, толку повеќе си бранител. Но државата не се брани со тупаница, туку со стратегија. А стратегија без дијалог е само декларација.
Политиката е уметност на можното – градење мостови меѓу спротивставени позиции заради повисока цел. Во случајот на Македонија, таа повисока цел е откочување на европскиот процес и членство во Европската Унија. Тоа не е партиска агенда. Тоа е стратешка определба изгласана со години и потврдена од повеќе влади.
Да потсетиме: токму Филипче иницираше лидерска средба со намера да се изнајде решение за ќор-сокакот со Бугарија – обид да се поврзат тврдите ставови во функционален договор. Тоа не е „мекост“. Тоа е обид за артикулација на заедничка стратегија.
Реториката на „тврдост“ можеби мобилизира база. Но држава не се управува со аплауз од митинг, туку со институционална кохезија. Кога секој компромис се претставува како предавство, тогаш секој обид за договор станува политички ризик. А кога договорот станува ризик, блокадата станува правило.
Македонија не е во позиција да си дозволи луксуз на вечна конфронтација околу стратешките прашања. Историјата покажа дека големите чекори – од Охридскиот договор до Преспанскиот договор за членство во НАТО – се правеле со тежок, често болен, но неопходен консензус.
Ако денес „мекото ткиво“ значи подготвеност за разговор, за компромис и за заедничка одговорност околу европската иднина, тогаш можеби проблемот не е во мекоста. Проблемот е во стравот од носење одлуки.
Да се нарече опозицијата „меко ткиво“ значи да се наметне наратив дека секој компромис е слабост. А вистината е обратна: компромисот е механизам на стабилност. Тој ги држи зглобовите на системот да не се распаднат.
Македонија денес не страда од премногу мекост. Таа страда од хроничен недостаток на политичка кохезија околу клучните прашања – од ЕУ до институционалните реформи. Ако продолжиме да ја третираме секоја различна позиција како „предавство“, ќе останеме куп коски што се удираат една со друга.
Политичката зрелост не се мери по тоа колку силно удираш по маса, туку по тоа дали си способен да ја подадеш раката кога е најтешко. Ако продолжиме да ја третираме различноста како слабост, ќе останеме заглавени заради сопствената „тврдост“.
Премиере, ако веќе зборуваме со метафори од анатомијата, да бидеме прецизни: мекото ткиво не е слабост на организмот. Тоа е услов за негово движење, раст и преживување.
Прашањето не е кој е мек, а кој тврд. Прашањето е дали сме способни да бидеме поврзани. И дали ќе избереме консензус како политичка зрелост – или исклучување како трајна парализа.