Skip to content
Можна атмосфера на супер-Земја е новото астрономско изненадување што го отвори телескопот „Џејмс Веб“, откако научници објавија дека на егзопланетата TOI-561 b забележале најсилни досега докази за густа гасна обвивка околу карпест свет надвор од Сончевиот систем. Планетата, која е околу двапати помасивна од Земјата, кружи толку блиску до својата ѕвезда што една нејзина година трае само 10,56 часа, а токму поради таа екстремна жештина долго се сметаше дека таму не може да опстане атмосфера.
Истражувачкиот тим, предводен од Јохана Теске од Carnegie Science, ја следел дневната страна на планетата со инструментот NIRSpec на „Веб“ и измерил температура од околу 1.800 Целзиусови степени. Тоа е многу помалку од очекуваните околу 2.700 степени за гола карпеста површина без атмосфера, па научниците заклучуваат дека топлината веројатно се пренесува преку дебела и испарлива атмосфера над океан од магма. Во трудот објавен во The Astrophysical Journal Letters тие наведуваат дека таквата слика е посоодветна од објаснувањата со „гола карпа“ или со тенка атмосфера од испарена карпа.
Ова откритие е важно и затоа што ја удира во срж една широко прифатена претпоставка во астрономијата: дека малите, ултежешки планети со ултракратка орбита ги губат своите испарливи гасови уште рано во развојот. Наместо тоа, TOI-561 b можеби е таканаречена „влажна лава-топка“, планета на која атмосферата и внатрешноста се во постојан круг на размена, при што гасови излегуваат од магмата, па повторно се враќаат во неа. Истражувачите дополнително нагласуваат дека оваа планета орбитира околу многу стара ѕвезда, стара околу 10 милијарди години, што ја прави уште понеобична и поважна за разбирање на раноформираните светови во Млечниот Пат.
Сепак, научниците се внимателни: станува збор за силен доказ, а не за конечен одговор за точниот состав на атмосферата. Следната фаза од анализата треба да покаже како температурата е распределена низ целата планета и од кои гасови навистина е составена оваа необична обвивка. Но и со сегашните податоци, TOI-561 b веќе се наметнува како редок пример дека дури и на светови што изгледаат целосно непогодни за тоа, природата може да сочува нешто што научниците сметале за речиси невозможно.