Skip to content
Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) денеска треба да ја донесе редовната одлука за корекција на малопродажните цени на нафтените деривати, во момент кога светските берзи испраќаат силни сигнали за нов раст на цените. По релативно стабилен период, глобалниот пазар на нафта повторно влегува во зона на висока нестабилност, што директно се прелева и врз цените на горивата во Македонија.
Берзите под притисок: барелот повторно блиску до 100 долари
На меѓународните пазари изминатите денови беше забележан силен раст на цените на суровата нафта. Барелот „брент“ се искачи над 90 долари, а во одредени моменти и над психолошката граница од 100 долари, што е најголем скок во последните неколку години.
Причината е комбинација од геополитички ризици на Блискиот Исток, намалено производство во дел од земјите производители и нарушувања во транспортните рути. Аналитичарите предупредуваат дека во вакви услови пазарот реагира многу чувствително и секоја нова геополитичка ескалација може да предизвика дневни скокови од неколку проценти.
Според дел од прогнозите на големите финансиски институции, просечната цена на „брент“ во 2026 година би можела да се движи околу 70 долари, но краткорочно постои ризик од значително повисоки нивоа, особено ако продолжат тензиите во Персискиот Залив.
Што значи тоа за Македонија
Македонија е целосно зависна од увоз на нафта и нафтени деривати, па цените на домашниот пазар директно се поврзани со движењата на светските берзи. РКЕ ги коригира цените неделно, според формула што ги зема предвид берзанските котации и курсот на доларот.
Во моментов, бензинот Еуросупер-95 се продава околу 73,5 денари за литар, додека дизелот е околу 71 денар за литар, по последната одлука на регулаторот.
Просечната цена на бензинот во земјата е околу 1,39 долари за литар, што е малку над светскиот просек.
Ако трендот на поскапување на суровата нафта продолжи, економистите очекуваат нов ценовен притисок и на домашниот пазар, особено кај дизелот, кој е најчувствителен на индустриската и транспортната побарувачка.
Дали има ризик за резервите
Во однос на снабдувањето, Македонија засега нема сигнал за недостиг на нафтени деривати. Пазарот функционира преку увоз и складишта на дистрибутерите, а државата располага и со задолжителни резерви за кризна состојба.
Енергетските експерти, сепак, предупредуваат дека геополитичките ризици и евентуални проблеми со транспортните рути може да создадат дополнителни притисоци врз цените, иако не се очекуваат физички недостиг или рестрикции.
Ситуацијата во регионот
Во регионот трендот е сличен: цените на горивата во повеќето балкански земји почнаа постепено да растат поради поскапувањето на суровата нафта. Растот е особено изразен во земјите што имаат поголема зависност од увоз, како Македонија, Србија и Бугарија.
Енергетските аналитичари проценуваат дека, ако цената на барелот се задржи над 90 долари, во следните недели може да се очекуваат нови корекции на бензините и дизелот во целиот регион.
Клучното прашање: колкава ќе биде корекцијата
Пред денешната седница на РКЕ, главното прашање е дали растот на берзите ќе се прелее веднаш во ново поскапување на бензините и дизелот.
Ако глобалниот тренд продолжи, домашниот пазар тешко ќе го избегне притисокот. Прашањето не е дали ќе има корекција, туку колкава ќе биде – и дали ќе биде само почеток на нов ценовен бран на горивата.