Научен пробив во лекувањето на неплодноста: Првпат „подмладени“ човечки јајни клетки

Научници за првпат успеале делумно да ги „подмладат“ човечките јајни клетки, што може да претставува значаен пресврт во лекувањето на неплодноста и значително да ја зголеми успешноста на вонтелесното оплодување кај повозрасни жени.

Новото истражување покажува дека дефектите поврзани со стареењето на јајните клетки, кои доведуваат до генетски грешки кај ембрионите, можат делумно да се обратат со додавање клучен протеин директно во самите јајни клетки.

Кога јајните клетки на пациентки со проблеми со плодноста биле третирани со микроинјекции од овој протеин, бројот на клетки со хромозомски абнормалности бил речиси преполовен во споредба со нетретираните клетки.

Доколку овие резултати се потврдат во поголеми клинички испитувања, методата би можела значително да го подобри квалитетот на јајните клетки – еден од главните фактори за неуспех на вонтелесното оплодување и за појава на спонтани абортуси кај жени во подоцнежна репродуктивна возраст.

„Во просек, можеме речиси да го преполовиме бројот на јајни клетки со абнормален број хромозоми. Тоа е исклучително значајно подобрување“, изјави професорката Мелина Шух, директорка на Институтот „Макс Планк“ за мултидисциплинарни науки во Гетинген и коосновачка на компанијата „Ovo Labs“.

Таа посочува дека повеќето жени во раните четириесетти години сè уште имаат јајни клетки, но дека кај речиси сите тие постои погрешен број хромозоми – што драстично ги намалува шансите за успешна бременост.

Зошто квалитетот на јајните клетки опаѓа со возраста?

Опаднатиот квалитет на јајните клетки е главната причина поради која стапката на успех кај вонтелесното оплодување нагло се намалува со возраста, а истовремено се зголемува ризикот од хромозомски нарушувања, како што е Дауновиот синдром.

Податоците од Велика Британија покажуваат дека кај жени помлади од 35 години, стапката на раѓање по ембрион изнесува околу 35 проценти, додека кај жени на возраст од 43 до 44 години таа паѓа на само пет проценти. Просечната возраст на пациентките кои првпат започнуваат третман за неплодност веќе надминала 35 години.

Протеинот што ги „држи“ хромозомите

Истражувањето е фокусирано на процесот на мејоза – биолошкиот механизам преку кој јајните клетки ги распоредуваат хромозомите. Кај постарите јајни клетки, овој процес често откажува, што резултира со ембриони со премногу или премалку хромозоми.

Научниците претходно откриле дека нивото на протеинот шугозин 1, кој функционира како „лепак“ што ги држи хромозомските парови заедно, значително опаѓа со возраста. Во новите експерименти, микроинјекцијата на овој протеин ја вратила стабилноста на хромозомите на ниво слично на она кај помладите јајни клетки.

Кај донирани јајни клетки од клиника за плодност во Кембриџ, уделот на клетки со дефекти се намалил од 53 на 29 проценти по третманот. Слични резултати биле забележани и кај жени постари од 35 години.

„Го идентификувавме протеинот кој опаѓа со годините, го вративме на ‘млади’ нивоа и ефектот беше значителен“, истакна Шух.

Што следува понатаму?

Иако оваа метода не може да ја продолжи плодноста по менопаузата, таа може значително да ги зголеми шансите за успешна бременост кај жени кои се одлучуваат за вонтелесно оплодување во подоцнежни години.

Истражувачите веќе водат разговори со регулаторните тела за започнување клинички испитувања, а независни експерти ги оценуваат резултатите како исклучително охрабрувачки.

„Ако една инјекција може значително да го зголеми бројот на јајни клетки со правилно организирани хромозоми, тоа ни дава многу подобра почетна точка“, изјави д-р Гинеш Тејлор од Универзитетот во Единбург.