Skip to content
Истрагата за загадувањето на водата во Гостивар повторно го насочи вниманието кон состојбата со водоснабдувањето во Струга, каде што вонредниот инспекциски надзор утврди дека изворот „Шум“, од кој зависат повеќе од 50.000 жители, бил користен 18 години без соодветна дозвола и без утврдени заштитни зони.
Државниот инспекторат за животна средина ја констатирал состојбата по водната криза во февруари 2026 година, кога екстремната матност на изворот го остави градот и околните населени места без безбедна вода за пиење. Според Инспекторатот, јавното претпријатие не поседувало дозвола за користење на водата и било задолжено да поднесе барање до Министерството за животна средина.
Законот за води бил донесен во 2008 година, но до инспекцискиот надзор во 2026 година ниту била обезбедена дозвола за користење на изворот, ниту биле воспоставени основните механизми за негова заштита. Во јавноста не беше објаснето како водоснабдителниот систем можел речиси две децении да функционира без исполнување на овие законски обврски и зошто институциите не реагирале порано.
Проблемот стана видлив на 9 февруари, кога анализите на земените примероци покажаа матност од 28,56 NTU, при дозволена вредност од 1,5. Водата од градскиот водовод беше забранета за пиење и за друга употреба, а граѓаните се снабдуваа со вода од алтернативни извори и цистерни.
Во следните недели матноста постепено се намалуваше, но вредностите значително се разликуваа меѓу изворот и мерните места во градот. На 27 февруари примероците од неколку точки во мрежата покажувале од 0,62 до 1,73 NTU, но здравствените власти не ја повлекле препораката за забрана додека не бидат добиени три последователни стабилни резултати.
Основното јавно обвинителство во Струга отвори предмет за утврдување на причините за загадувањето и евентуалната кривична одговорност. Бил наложен увид во селото Шум со учество на полицијата, инспекциските служби, Агенцијата за храна и ветеринарство и Центарот за јавно здравје.
Како еден од можните фактори беа посочени ископувањата во близина на извориштето. На вонредната седница на Советот на Општина Струга, градоначалникот Менди Ќура изјави дека ископувањата извршени од две компании низ годините се евидентни и многу веројатно ја предизвикале или ја зголемиле штетата. Според него, на локацијата имало длабоки ископи и оштетувања што тешко можат да се санираат.
Од Центарот за јавно здравје предупредија дека изворот претставува природно богатство од кое зависи целата општина и дека е неодговорно да се вршат ископувања на помалку од еден километар од главниот водоснабдителен ресурс. Во тој период не беше конечнo утврдено дали токму работата на каменоломите ја предизвикала матноста, поради што случајот беше предмет на понатамошни стручни и обвинителски проверки.
Општина Струга подоцна соопшти дека до Владата ги доставила потребните одлуки за прогласување заштитена зона околу извориштето и за обезбедување официјална дозвола за користење на водата. Министерството за животна средина потврди дека по инспекцискиот надзор било поднесено барање и дека треба да продолжи постапката за исполнување на законските услови.
Кризата од февруари не беше единствениот проблем со струшкиот водовод. Во септември 2025 година делови од градот повеќе од една недела останаа без вода по оштетување на главната цевка. И по објавената санација, жителите од повисоките катови на станбените згради пријавуваа дека водоснабдувањето не било нормализирано.
Покрај состојбата со изворот, дел од мрежата со години се состои од стари азбестно-цементни цевки. Министерството за животна средина во март соопшти дека со инвестиција од 90 милиони денари се реконструираат 6,2 километри од водоводната мрежа во урбаниот дел на Струга. Проектот ги опфаќа главната улица и 13 краци од мрежата, а неговата реализација е планирана во период од 12 месеци.
Во Струга инспекцискиот наод покажа дека извор од кој зависат десетици илјади жители бил користен без дозвола од 2008 година, без целосно дефинирани заштитни зони и во услови на активности во неговата непосредна околина. Обвинителската постапка треба да утврди дали загадувањето било последица на природни процеси, ископувањата, пропусти во управувањето или комбинација од повеќе фактори.
