Нов бран гнев во Иран: режимот нуди отстапки, но граѓаните најавуваат нови протести

Во Иран се бележи нов бран јавен гнев по насилното задушување на протестите во јануари, а семејства на загинати, студенти и здравствени работници продолжуваат да упатуваат пораки против властите. Погребите и комеморациите за загинатите сè почесто се претвораат во места за протестни извици, додека на универзитети се организираат седечки протести и собири за поддршка на приведени колеги и лекари, покажуваат видеа и извештаи што ги пренесуваат медиумите.

Немирите започнаа на 28 декември 2025 година поради економски притисоци, пад на националната валута и раст на цените, а бргу добија и политичка димензија. Во обид да ја смири ситуацијата, владата најави пакет економски мерки, меѓу кои реформа на субвенциите и укинување повластени курсеви за дел од увозите, со директни трансфери за граѓаните. Медиумските анализи наведуваат дека мерките тешко ќе го намалат незадоволството, особено по јануарските судири и апсења.

Трговци од Големиот базар во Техеран, според извештаите, повикаа на нови протести на 17 и 18 февруари, кога завршува традиционалниот 40-дневен период на жалост за убиените на 8 и 9 јануари. Во повикот се бара истовремено одржување комеморации во повеќе градови и продолжување на протестните активности.

Точниот број жртви останува спорен. Организацијата HRANA, на која се повикува Ројтерс, соопшти дека има верификувани стотици загинати и над 10.000 приведени, додека други групи за човекови права и дел од медиумските извештаи изнесуваат значително повисоки проценки, во илјадници. Иранските власти признаа дел од жртвите, но не објавија целосна официјална бројка. Во периодот на ескалацијата беа забележани и сериозни ограничувања на интернетот и комуникациите.

Паралелно, во Берлин на 7 февруари илјадници луѓе одржаа собир во поддршка на демонстрантите во Иран. Во меѓувреме, се најавуваат дипломатски контакти меѓу САД и Иран во Оман, а Ројтерс објави дека во Техеран постои загриженост дека надворешен притисок би можел повторно да ги поттикне протестите. Human Rights Watch и Amnesty International повикаа на меѓународни истраги и предупредија на ризици за приведените, вклучително и тортура и неправични судења.