Нов план за скопското Кале, еве што ќе се гради

Просторот околу Скопското Кале повторно влегува во урбанистичка игра, но овојпат со поинаков распоред на приоритетите. Наместо уште еден бран комерцијални содржини во срцето на градот, новите детални урбанистички планови што ги усвои Советот на Општина Центар носат најава за паркови, спортски објекти, пешачки врски и велосипедски патеки. Во дел од зоните каде претходно биле предвидени хотели, сега се отвора простор за јавна употреба.

Со усвоените планови се опфатени Градска четврт ЦС 14 „Кале и СРЦ Кале“ и Градска четврт ЦС 01 „Француски гробишта, Тетовска трошарина и Парк 2“. Општината наведува дека со нив се прави усогласување со Генералниот урбанистички план на Скопје, а за просторот околу Калето првпат се носи подетална урбанистичка документација што треба да го уреди пристапот, движењето и намената на земјиштето во ова чувствително подрачје.

Највидливата промена е во тоа што јавниот интерес се става пред агресивната градба. Во Градска четврт ЦС 01 е предвиден спортски објект на државно земјиште покрај кејот со површина од 9.295 квадратни метри, додека на други позиции се планира парковско зеленило, јавни содржини и паркинг. Под Калето, пак, на приватното земјиште и натаму останува можност за хотели, но со пониска катност, до П+3, што е поинаков сигнал од порано планираните покрупни зафати.

Планот предвидува и нови велосипедски патеки на улиците „Самоилова“ и „Лазар Личеноски“, со поврзување кон патеката покрај Вардар, како и пошироки тротоари и нови дрвореди. Таквите интервенции не се само технички детали, туку показател каков град се замислува на овој потег: простор низ кој не се минува само со автомобил, туку и пеш, со велосипед и со подолго задржување.

Во планот е вметната и можност за музејски изложби на отворено, со што Калето не се третира само како атрактивна градежна локација, туку и како културно-историска точка што треба да комуницира со градот. Според објавените информации, во подготовката на планот биле земени предвид и сугестиите на стручни лица од Музејот на современа уметност, што му дава дополнителна тежина на пристапот да се зачува јавниот и симболичкиот карактер на просторот.

Суштината на овој ДУП не е само во тоа што ќе се гради, туку и во тоа што нема да се гради како порано. Во град кој со години гледа како јавниот простор се стеснува пред приватниот интерес, секое поместување од хотелски комплекси кон паркови, сали и отворени содржини неизбежно ќе се чита и како урбанистичка, но и како политичка порака. Прашањето сега не е дали планот звучи добро на хартија, туку дали токму така ќе изгледа и на терен.