Нов тип на планета: откриен свет од лава што ги менува правилата

Астрономите идентификуваа егзопланета што не се вклопува во досегашните вообичаени категории за мали светови надвор од Сончевиот систем. Планетата L 98-59 d, оддалечена околу 35 светлосни години од Земјата и со пречник околу 1,6 пати поголем од нашиот, според новата анализа веројатно не е ниту класична карпеста планета ниту воден свет, туку пример за нова категорија стопени, сулфурни планети со долготраен магматски океан.

Она што ја прави оваа планета толку необична е сознанието дека нејзината внатрешност и површина можеби со милијарди години останале во речиси постојано стопена состојба. Истражувањето објавено во „Nature Astronomy“ опишува сценарио во кое L 98-59 d има глобален океан од магма и атмосфера богата со сулфурни соединенија, вклучително и водород сулфид, гас познат по мирисот на расипани јајца. Тоа значи дека станува збор за свет што повеќе личи на пеколна лабораторија за екстремна планетарна еволуција отколку на место што би можело да се поврзе со живот.

Научниците дошле до овие заклучоци со комбинација од податоци од телескопот „Џејмс Веб“, претходни набљудувања и компјутерски симулации што ја реконструираат историјата на планетата. Токму таа комбинација покажала дека атмосферата богата со сулфур тешко може да се објасни ако L 98-59 d е обична карпеста или водена планета. Наместо тоа, најубедливото објаснување е дека длабокиот магматски океан со време ги складирал и ослободувал гасовите, одржувајќи атмосфера што инаку би била оттурната од екстремните услови околу ѕвездата-домаќин.

Откритието е важно затоа што ја проширува и самата претстава за тоа какви светови постојат во галаксијата. Во изминатите години астрономијата навикна да ги дели малите егзопланети главно на карпести, гасовити или потенцијално водени, но L 98-59 d покажува дека меѓу тие категории можеби постои уште една, многу поекстремна класа. Ако ваквите стопени планети се почести отколку што досега се мислеше, тогаш и дел од световите што формално се наоѓаат во поповолни орбитални зони можеби немаат ништо заедничко со услови погодни за живеење.