Матичните лекари наскоро ќе можат да препишуваат антиникотински фластери, никотински гуми за џвакање и контрацептивни средства, но клучната вест за пациентите е дека овие препарати нема да бидат бесплатни, затоа што не се на позитивната листа на лекови што паѓаат на товар на Фондот за здравствено осигурување. Новината беше соопштена на 1 април на прес-конференција на Министерството за здравство, каде беше претставена ажурираната есенцијална листа на лекови.
На прв поглед, ова изгледа како проширување на пристапот до здравствени услуги. По повеќе од десет години, државата конечно ја ажурираше есенцијалната листа, која последен пат била ревидирана во 2015 година, а во неа првпат влегуваат никотинска заместителна терапија и едно контрацептивно средство. Но суштината е во разликата меѓу есенцијална и позитивна листа: првата значи дека државата ги препознава овие препарати како неопходни и треба да бидат достапни, додека втората значи дека државата и навистина ќе ги плати. Во овој случај, признавање има, покривање нема.
Тоа ја прави реформата половична. За луѓето што сакаат да престанат со пушење или за жените на кои им е потребна контрацепција, најважното прашање не е само дали матичниот лекар ќе може да напише рецепт, туку дали тие ќе можат тоа и да си го дозволат. Ако пациентот и натаму мора сам да ја плати целата сума, тогаш државата направила чекор кон формална достапност, но не и кон вистинска финансиска пристапност.
Министерот Азир Алиу најави дека есенцијалната листа отсега ќе се ажурира на секои две години, а од Министерството порачуваат дека новата верзија е усогласена со современи клинички стандарди и подготвена со поддршка на Светската здравствена организација. Но за граѓаните, пораката засега е многу поедноставна и многу поприземна: лековите ќе може да се препишуваат, но сметката и натаму ќе стигнува кај нив.