Skip to content
Србија отвори нова безбедносна и политичка тема на Балканот откако претседателот Александар Вучиќ потврди дека земјата набавила кинески ракети CM-400AKG, по фотографиите од МиГ-29 што претходно се појавија во јавноста. Со тоа Белград стана првата европска држава за која е јавно потврдено дека го поседува овој систем, а веста веднаш предизвика нервоза во соседството и нови прашања за тоа колку далеку сега се протега ударниот дострел на српската авијација.
Клучната причина поради која темата доби тежина не е само набавката, туку дострелот. Во јавните извештаи за CM-400AKG се појавуваат различни бројки: дел од анализите за извозната верзија зборуваат за околу 240 до 250 километри, додека други релевантни извори наведуваат дострел до 400 километри. Во двата случаи станува збор за оружје што драматично ја шири зоната на потенцијален удар во споредба со досегашните капацитети на Србија.
Оттука доаѓа и тезата дека новите ракети теоретски можат да стигнат до Скопје и Загреб. Но тоа не значи дека од една фиксна точка во Србија автоматски се покриваат двата главни града. Ракетата е воздух-земја, што значи дека нејзиниот ефективен дострел зависи и од тоа од каде ќе биде лансирана од авионот. Ако се земат предвид воздушните бази и позициите од кои може да дејствува авијацијата, Скопје е значително поблиску до југот на Србија отколку што е Загреб до централните делови на земјата, па затоа пораката за „дострел до главните градови“ треба да се чита како мерка за регионален офанзивен опсег, а не како едноставна карта со права линија.
Политичката тежина на оваа набавка е можеби и поголема од чисто воената. Хрватска веќе го отвори прашањето пред НАТО, а во регионот ова се чита како уште еден сигнал дека Белград паралелно гради врски и со Западот и со Пекинг. Во исто време Србија купува француски „рафали“, европска опрема и кинески системи, што создава впечаток на држава што сака да биде во повеќе безбедносни кругови одеднаш, но и да испрати порака дека повеќе не сака да изгледа како втора линија на Балканот.
За Македонија, оваа вест нема непосредно практично значење во смисла на некаква најава за напад, но има јасно безбедносно значење. Кога во непосредното соседство се појавува оружје со поголем дострел, поголема брзина и потешка пресретливост, тогаш се менува и регионалната психологија на одвраќање. Балканот повторно влегува во фаза во која не се мерат само армии и буџети, туку и пораки, симболика и стравови. А токму таму ваквите ракети често имаат најсилен ефект и пред да бидат употребени.