Skip to content
Европската Унија од 1 јули 2026 година воведува фиксна царина од 3 евра за мали пратки со вредност под 150 евра што пристигнуваат директно до потрошувачите во ЕУ, најчесто преку е-трговија. Со тоа се укинува досегашното „ослободување“ од царина за нисковредносни пратки, правило што години наназад беше еден од клучните мотори за експлозијата на евтини нарачки од платформи кои испорачуваат од Азија, особено од Кина.
Брисел ја продава мерката како враќање на фер конкуренцијата: европските трговци и увозници плаќаат царини и трошоци, додека милијарди ситни пратки влегуваат без царинска давачка. Според Европската комисија и Советот на ЕУ, во 2024 година во ЕУ влегле 4,6 милијарди вакви мали пакети, а 91% од нив пристигнале од Кина – бројки што ја објаснуваат политичката паника околу „невидливиот увоз“ што го поткопува домашниот пазар и ја преоптоварува царината.
Клучната промена е начинот на пресметка. Овие 3 евра нема да се наплаќаат „по пакет“ како една ставка за целата пратка, туку „по категорија на производ“ во истиот пакет, односно по тарифна подгрупа. Ако во едно пакетче има само производи од иста категорија, давачката е 3 евра. Ако има две различни категории, давачката станува 6 евра, и така натаму. Советот на ЕУ во соопштението дава пример со две различни блузи (свила и волна) во една пратка – поради различна тарифна класификација, царината се пресметува двапати.
Оваа фиксна царина е најавена како преодна мерка. Ќе важи од 1 јули 2026 до 1 јули 2028, а потоа треба да се замени со редовни царински стапки кога ќе профункционира новиот европски „Customs Data Hub“, дел од пошироката реформа на царинската унија, која институциите ја очекуваат во 2028 година.
Важно е да се разграничи уште една работа што често се меша во јавноста: ова е царина, не ДДВ. Во ЕУ ДДВ веќе се наплаќа и за евтини нарачки, а сега се додава и царинска давачка таму каде што претходно имаше царински „праг“ од 150 евра. Европската комисија уште во 2025 година јавно ја најави насоката – укинување на прагот и воведување привремено, поедноставено пресметување, „многу порано“ од целосната реформа во 2028.
Што значи ова за онлајн купувањето на терен? Најреалното сценарио е поскапување на евтините нарачки за потрошувачите во ЕУ, затоа што 3 евра по категорија е значаен трошок кај производи што чинат 2, 5 или 10 евра. Дел од платформите може да го „вградат“ трошокот во цената уште на каса, други да го префрлат во логистиката, а трети да остават да се наплати во процесот на увоз и испорака – но на крајот, товарот најчесто завршува кај купувачот, особено кај ситните купувања. (Ова е економска логика, не гаранција за секоја нарачка, затоа што моделите на платформи се разликуваат.)
За македонските граѓани, директната примена зависи од тоа каде пристигнува пратката. Правилото е европско и важи за пратки што влегуваат во ЕУ и одат до потрошувач таму. Ако купувате преку адреса во ЕУ (пријатели, роднини, дијаспора, или магацини/форвардери во земја-членка), ова ќе ви се пресметува во тој систем. Ако пратката оди директно во Македонија, таа е предмет на домашните царински правила – но промената во ЕУ може индиректно да влијае преку цените, условите на платформите и начинот на дистрибуција во регионот.
ЕУ дополнително нагласува дека мерката е одвоена од друга идеја што се дискутира паралелно – т.н. „handling fee“ (надомест за обработка), што значи дека во наредниот период дебатата околу трошоците за ситните пратки во Европа не е завршена.
Во суштина, ова е порака дека ерата на „безцаринските пакетчиња“ завршува: ЕУ го затвора просторот што им овозможи на милијарди пратки да влегуваат евтино и масовно, и ја префрла е-трговијата во построг, поскап и подетално класифициран режим. За потрошувачите, тоа ќе се почувствува најмногу таму каде што навиката беше да се нарачува многу и евтино – токму затоа што три евра, кога се множи, веќе не е „симболика“.