Skip to content
Други пари за Кичево Охрид ќе бара државата, откако премиерот Христијан Мицкоски соопшти дека заемот од кинеската Ексим банка веќе не пристигнува и дека довршувањето на автопатот ќе се покрива преку синдикат од домашни банки. Така, проектот што во 2014 година почна како голема кинеска инфраструктурна инвестиција од околу 375 милиони евра, со рок од четири години, денес влегува во нова финансиска фаза по повеќе од деценија градба, со нов анекс, нови пари и ново пролонгирање.
Но длабоката анализа на досегашните документи и изјави покажува дека ова не е едноставна приказна за тоа дека Кинезите „се повлекле“. Според информациите што ги објави Мета, повикувајќи се на Јавното претпријатие за државни патишта и на Кинеската амбасада, претходната влада испратила писмо дека натамошните средства ќе ги обезбедува државата, додека кинеската страна вели дека од околу 529 милиони евра обезбедени преку двата заеми, до февруари 2026 биле исплатени 478 милиони, а преостанатите 51 милион ќе се исплаќаат според важечкиот договор. Истовремено, од истите информации произлегува дека Македонија уште со договорот од 2019 година се обврзала да не бара ново кинеско финансирање ако проектот ја надмине договорената сума. Тоа значи дека проблемот не е само во банката, туку во моделот што одамна се распадна под тежината на поскапувањата, анексите и пропуштеното планирање.
Токму таму лежи и суштината на оваа приказна: автопатот Кичево–Охрид не остана без кинески пари затоа што некој одеднаш ја затворил славината, туку затоа што проектот одамна излезе од првичната рамка. Осмиот анекс, потпишан во март годинава, носи уште 186 милиони евра и нов краен рок до 31 мај 2027 година, а тие пари се предвидени за 14 галерии за стабилизација на свлечишта, заштитна ограда, контролен центар и паралелни патишта. До крајот на 2025 година за проектот веќе биле потрошени речиси 558 милиони евра, а сега и самата власт признава дека вкупната инвестиција се движи кон околу 784 милиони евра, што е повеќе од двојно над првичната проценка.
Во таа смисла, „други пари“ не се само техничко решение, туку признание дека големиот кинески модел за Кичево–Охрид практично е исцрпен. Владата вели дека домашните банки ќе обезбедат последно финансирање и дека делницата конечно ќе стане функционална, но политичката тежина на таа изјава е многу поголема: државата повторно ќе се задолжува за да го затвори проектот што требаше да биде завршен уште во 2018 година. Тоа е уште поостро ако се има предвид дека делницата од 57 километри досега има пуштено во употреба само околу 40 километри, а симболиката на овој автопат одамна не е само развојна, туку и финансиска и политичка.
Затоа Кичево–Охрид денес не е само приказна за еден пат, туку за целиот начин на кој државата влегува во големи инфраструктурни соништа без доволно чист проект, без реална цена и без крајна гаранција дека некој навистина пресметал што сè треба да се изгради. Од Кинезите, очигледно, толку. Сега останува домашните банки да го затворат кругот на автопатот што почна како најголема инвестиција во своето време, а заврши како една од најскапите и најдолгите лекции за тоа колку чини кога државата прво гради, а дури потоа пресметува.