Skip to content
Отворањето на Ормускиот теснец не значи дека глобалната економија веднаш ќе здивне. Иако по прекинот на огнот повторно се појавија првите танкери што излегуваат од Персискиот Залив, меѓународните финансиски институции и големите транспортни компании предупредуваат дека штетата веќе е направена: цените на енергенсите остануваат високи, синџирите на снабдување се нарушени, а неизвесноста и натаму ги кочи инвестициите и трговијата.
Токму затоа и најновите проценки се далеку од оптимистички. Според Ројтерс, Меѓународниот монетарен фонд и Светска банка веќе подготвуваат надолни корекции на прогнозите за раст и нагорни ревизии на инфлацијата поради војната на Блискиот Исток. Светска банка сега проценува раст од 3,65 проценти за земјите во развој во 2026 година, наместо претходните 4 проценти, а во полошо сценарио тој може да падне и до 2,6 проценти. Истовремено, инфлацијата во тие земји може да достигне 4,9 проценти, а во најлош случај и 6,7 проценти.
Причината не е само во тоа дали теснецот е формално прооден. Големите бродски компании сè уште не се однесуваат како кризата да е завршена. „Маерск“ јасно соопшти дека прекинот на огнот не обезбедува „целосна поморска сигурност“ и дека не се враќа на нормални операции. Тоа значи дека дури и кога бродовите повторно минуваат, транспортот не се враќа веднаш на старото темпо, а глобалната логистика продолжува да работи поскапо и повнимателно.
Дополнителен удар доаѓа од осигурувањето и транспортните трошоци. Ројтерс предупредува дека и по евентуално целосно отворање на Ормус, високите безбедносни ризици ќе ги задржат повисоки воените и осигурителните премии за танкерите и LNG-превозниците. Тоа значи дека енергијата и суровините ќе продолжат да пристигнуваат поскапо, а таа цена на крај се прелева врз индустријата, храната, транспортот и крајниот потрошувач.
Последиците веќе не се гледаат само во нафтата. Во заедничката изјава на Светска банка, ММФ и Меѓународната агенција за енергија се наведува дека ударот се чувствува и врз пошироките синџири на снабдување, од фосфати и алуминиум до туризмот и авионскиот сообраќај. Пазарната нестабилност, слабеењето на валутите во земјите во развој и стравот од нов инфлаторен бран значат дека закрепнувањето нема да биде прашање на денови, туку на месеци.
Ова веќе се гледа и во регионалните економски прогнози. Светска банка предупреди дека растот во Европа и Централна Азија ќе ослабне во 2026 година токму поради конфликтот на Блискиот Исток, повисоките трошоци за енергија и неизвесноста што влијае врз инвестициите. Во Индија, пак, Банката веќе ја врза прогнозата за послаб раст со поскапата енергија и нарушените синџири на снабдување. Тоа покажува дека кризата не е локална, туку веќе има глобален економски ефект.
Затоа и пораката од финансиските институции и од пазарите е јасна: дури и ако Ормускиот теснец целосно се стабилизира, светската економија нема веднаш да се врати во нормала. Шокот од енергенсите, повисоките трошоци за превоз, осигурување и снабдување, како и веќе разнишаната доверба, ќе продолжат да се чувствуваат уште со месеци.